άρθρα – Καραχάλιου & Συνεργάτες – Δικηγορική Εταιρεία

Τροποποιήσεις ΑΕ με τον νόμο 4548/2018

admin — Thu, 10 Jan 2019 12:59:43 +0000

Υποχρεωτικές και προαιρετικές προσαρμογές στα καταστατικά των ανωνύμων εταιρειών με βάση το νέο νόμο για τις Α.Ε

Ο νέος νόμος για τις ανώνυμες εταιρείες 4548/2018, του οποίου η ισχύς ήδη άρχισε από 1/1/2019, εισάγει διατάξεις που κατατείνουν στην απλοποίηση της διαδικασίας λειτουργίας των οργάνων της εταιρείας έτσι ώστε αυτά να γίνονται πιο ευέλικτα.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

α) η δυνατότητα των μικρών ΑΕ (δηλαδή των εταιρειών με καθαρό κύκλο εργασιών ίσο ή μικρότερο από €8.000.000, σύνολο ενεργητικού ίσο ή κάτω από τα €4.000.000 και μέσο όρο προσωπικού μικρότερο ή ίσο των 50 ατόμων) να εκλέγουν, αντί του κλασικού ΔΣ, ένα Μονομελές Διοικητικό Όργανο (Σύμβουλο-Διαχειριστή). Η λύση αυτή εξυπηρετεί ένα πάγιο πρόβλημα των μικρών και οικογενειακών ανώνυμων εταιρειών οι οποίες είχαν μεγάλες δυσκολίες να βρούν υποψηφίους πρόθυμους να γίνουν μέλη των διοικητικών τους συμβουλίων.

β) Η δυνατότητα απλοποίησης της σύγκλησης της γενικής συνέλευσης (χωρίς την υποχρέωση του μετόχου να καταθέσει τις μετοχές του για να λάβει μέρος στη Γενική Συνέλευση ή χωρίς την υποχρέωση του ΔΣ να καταρτίζει 48 ώρες πριν τη συνεδρίαση πίνακα δικαιουμένων να λάβουν μέρος στη Γ.Σ.).

γ) Η απλοποίηση της συνεδρίασης της ίδιας της ΓΣ όπου προβλέπεται η δυνατότητα συμμετοχής του μετόχου από απόσταση αλλά και η λήψη αποφάσεων χωρίς συνεδρίαση.

δ) Αντίστοιχες διατάξεις προβλέπονται και για την απλοποίηση των συνεδριάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου.

Όμως, για να εφαρμοσθούν οι νέες διατάξεις στις υφιστάμενες εταιρείες, θα πρέπει να εισαχθούν στο καταστατικό τους, μιας και η υιοθέτησή τους είναι προαιρετική.

Όπως είναι γνωστό, τα καταστατικά των ΑΕ έχουν ήδη στο περιεχόμενό τους συμπεριλάβει τις διατάξεις του προϊσχύσαντος νόμου 2190/1920, αυτές δε οι καταστατικές προβλέψεις θα εξακολουθούν να ισχύουν και να εφαρμόζονται αν δεν τροποποιηθούν, σύμφωνα με τα παραπάνω.

Πέραν όμως των προαιρετικών προσαρμογών των καταστατικών, υπάρχουν και υποχρεωτικές:

α) οι ΑΕ που έχουν ανώνυμες μετοχές, πρέπει να καταρτίσουν μετοχολόγιο μέχρι 31.12.2019, καθόσον από 1.1.2020 οι ανώνυμες μετοχές που έχουν εκδοθεί από ελληνικές ανώνυμες εταιρείες ονομαστικοποιούνται υποχρεωτικά.

Οι συνέπειες που προβλέπονται από τον νόμο για τη μη τήρηση των ανωτέρω είναι ότι από 1.1.2020 οι μετοχές αυτές δεν θα παρέχουν μετοχικά δικαιώματα ούτε θα μπορούν να μεταβιβασθούν

β) Επίσης, οι ανώνυμες εταιρείες που έχουν κεφάλαιο κάτω των 25.000 ευρώ, οφείλουν το αργότερο μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2019 να αυξήσουν το κεφάλαιό τους σε 25.000 ευρώ ή να μετατραπούν σε εταιρεία άλλης μορφής. Η απόφαση αυτή λαμβάνεται με απλή απαρτία και πλειοψηφία. Μετά την παρέλευση της προθεσμίας αυτής δεν θα επιτρέπεται οποιαδήποτε νεότερη καταχώριση στο Γ.Ε.ΜΗ., μέχρις ότου συντελεσθεί η αύξηση.

Τέλος, ο νέος νόμος δίνει τη δυνατότητα στις εταιρείες να εναρμονίσουν τα καταστατικά τους, σύμφωνα με τις διατάξεις του, με απόφαση της γενικής συνέλευσης που μπορεί να ληφθεί με απλή απαρτία και πλειοψηφία, εφόσον η σχετική απόφαση της γενικής συνέλευσης ληφθεί μέσα σε ένα (1) έτος από την έναρξη ισχύος του νόμου, δηλαδή μέχρι 31.12.2019. Αυτή η δυνατότητα αξίζει να αξιοποιηθεί από τις εταιρείες, διότι έτσι αποφεύγεται η σύγκληση επαναληπτικών γενικών συνελεύσεων, όταν δεν συγκεντρώνεται η απαραίτητη απαρτία κατά την πρώτη συνεδρίαση.

Σχόλιο – Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών 1009/2018

admin — Thu, 10 Jan 2019 12:32:27 +0000

Περίληψη

Ενημερωμένος χρήστης:
Είναι ο χρήστης που δεν επιδεικνύει μετρίου βαθμού προσοχή, αλλά ιδιαίτερη επιμέλεια είτε λόγω της επαγγελματικής του πείρας είτε λόγω του ευρέος πεδίου γνώσεων που διαθέτει στον οικείο τομέα. Δεν πρέπει δε να ταυτίζεται με τον εμπειρογνώμονα ή τον ειδικό στον τομέα της τέχνης που είναι ικανός να παρατηρήσει λεπτομερώς τις ελάσσονος σημασίας ενδεχόμενες διαφορές μεταξύ των αντιπαρατιθεμένων σχεδίων ή υποδειγμάτων.

Μέσος καταναλωτής:
Ο καταναλωτής που έχει τη συνήθη πληροφόρηση και είναι ευλόγως προσεκτικός και ενημερωμένος.

Περιεχόμενο δικαιώματος:
Το δικαίωμα αναφέρεται σε αυτό καθαυτό το καταχωρισμένο σχέδιο και όχι σε συγκεκριμένη εμπορική υλοποίηση του προϊόντος, ώστε οι διαστάσεις, το χρώμα, η υφή και τα υλικά κατασκευής να λαμβάνονται υπόψη για την εκτίμηση της προσβολής κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος, μόνο εάν συμπεριλαμβάνονται στην οικεία καταχώρηση.

Σχετικές διατάξεις:
Κανονισμός ΕΚ 6/2002, Οδηγία 2004/48/ΕΚ, ΠΔ 259/1997 άρθρο 28§2, Ν. 1733/1987 άρθρο 17Δ §3, Ν. 3966/2011 άρθρο 53§2

Σχόλιο

Ο Κανονισμός 6/2002 για τα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα δεν δίδει την έννοια του ενημερωμένου χρήστη. ‘Ετσι το θέμα έχει κατά καιρούς απασχολήσει το ΔΕΚ, το οποίο έχει κρίνει ότι η έννοια του ενημερωμένου χρήστη πρέπει να εκληφθεί ως ενδιάμεση έννοια μεταξύ εκείνης του μέσου καταναλωτή που απαντά στο δίκαιο των σημάτων, από τον οποίο δεν απαιτείται καμία ειδική γνώση και ο οποίος, κατά κανόνα, δεν προβαίνει σε άμεση σύγκριση των συγκρουόμενων σημάτων, και του ειδικού του κλάδου, ο οποίος διαθέτει ειδικές τεχνικές γνώσεις (απόφαση του Δικαστηρίου της 20ής Οκτωβρίου 2011, C-281/10 P, PepsiCo κατά Grupo Promer Mon Graphic, Συλλογή 2011, σ. I-10153, σκέψη 53, Απόφαση του Δικαστηρίου της 18ης Οκτωβρίου 2012 Herbert Neuman και λοιποί κατά J. Manuel Baena Grupo SA , C-101/11 P και C-102/11 P, Συλλογή 2012, σκέψη 53).

Έτσι, ναι μεν ο ενημερωμένος χρήστης δεν είναι ο μέσος καταναλωτής που έχει τη συνήθη πληροφόρηση, είναι ευλόγως προσεκτικός και ενημερωμένος και αντιλαμβάνεται κατά κανόνα ένα σχέδιο ή υπόδειγμα ως ένα σύνολο, χωρίς να εξετάζει μεμονωμένα τις διάφορες λεπτομέρειές του, πλην όμως δεν είναι ούτε ο εμπειρογνώμων ή ο ειδικός του κλάδου που είναι ικανός να παρατηρήσει λεπτομερώς τις ελάσσονος σημασίας ενδεχόμενες διαφορές μεταξύ των αντιπαρατιθέμενων σχεδίων ή υποδειγμάτων (απόφαση PepsiCo κατά Grupo Promer Mon Graphic, σκέψη 21 ανωτέρω, σκέψη 59). Συναφώς, είναι γεγονός ότι, εξ ορισμού, ο ενημερωμένος χρήστης, θα προβεί σε άμεση σύγκριση του προγενέστερου σήματος και του επίμαχου σχεδίου ή υποδείγματος εφόσον τούτο είναι δυνατό. Δεν αποκλείεται ωστόσο μια τέτοια σύγκριση να αποδειχθεί αδύνατη ή ασυνήθης στον οικείο τομέα, ιδίως λόγω ειδικών συνθηκών ή λόγω των χαρακτηριστικών των αντικειμένων που απεικονίζουν το προγενέστερο σήμα και το επίμαχο σχέδιο ή υπόδειγμα (βλ., υπό την έννοια αυτή, PepsiCo κατά Grupo Promer Mon Graphic, προπαρατεθείσα, σκέψη 55, Herbert Neuman και λοιποί κατά Jos Manuel Baena Grupo SA , σκέψη 54).

Η ιδιότητα του «χρήστη» συνεπάγεται ότι το οικείο πρόσωπο χρησιμοποιεί το προϊόν που αποτελεί το αντικείμενο του σχεδίου ή υποδείγματος σύμφωνα με τον προορισμό του προϊόντος αυτού [απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 22ας Ιουνίου 2010, T-153/08, Shenzhen Taiden κατά ΓΕΕΑ – Bosch Security Systems (Εξοπλισμός επικοινωνιών), Συλλογή 2010, σ. II-2517, σκέψη 46]. Ο προσδιορισμός
«ενημερωμένος» προϋποθέτει εξάλλου ότι, χωρίς να είναι σχεδιαστής ή ειδικός τεχνικός, ο χρήστης γνωρίζει τα διάφορα σχέδια ή υποδείγματα που υπάρχουν στον οικείο τομέα, διαθέτει ορισμένες γνώσεις ως προς τα στοιχεία που συνήθως περιλαμβάνουν τα εν λόγω σχέδια ή υποδείγματα και, λόγω του ενδιαφέροντός του για τα εν λόγω προϊόντα, επιδεικνύει σχετικά υψηλότερο βαθμό προσοχής όταν τα χρησιμοποιεί (αποφάσεις PepsiCo κατά Grupo Promer Mon Graphic, σκέψη 21 ανωτέρω, σκέψη 59, και Εξοπλισμός επικοινωνιών, προπαρατεθείσα, σκέψη 47).

Ως εκ τούτου, με τον όρο «ενημερωμένος χρήστης» νοείται ο χρήστης που δεν επιδεικνύει μετρίου βαθμού προσοχή, αλλά ιδιαίτερη επιμέλεια, είτε λόγω της προσωπικής του εμπειρίας είτε λόγω του ευρέος πεδίου γνώσεων που διαθέτει στον οικείο τομέα [απόφαση PepsiCo κατά Grupo Promer Mon Graphic, σκέψη 21 ανωτέρω, σκέψη 53· απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 25ης Απριλίου 2013, T-80/10, Bell & Ross κατά ΓΕΕΑ — KIN (Αναπαράσταση ρολογιού), σκέψη 103].

Ωστόσο, το γεγονός αυτό δεν συνεπάγεται ότι ο ενημερωμένος χρήστης είναι σε θέση να διακρίνει, πέραν της εμπειρίας που έχει συσσωρεύσει λόγω της χρήσης του οικείου προϊόντος, μεταξύ των στοιχείων της εμφάνισης του προϊόντος που υπαγορεύονται από την τεχνική λειτουργία του και εκείνων που είναι αυθαίρετες. Πρόκειται επομένως για πρόσωπο που διαθέτει ορισμένη γνώση των υφιστάμενων στον οικείο τομέα σχεδίων ή υποδειγμάτων, χωρίς ωστόσο να γνωρίζει ποιες πλευρές του προϊόντος αυτού υπαγορεύονται από την τεχνική λειτουργία του [αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου Αναπαράσταση ρολογιού, σκέψη 24 ανωτέρω, σκέψη 104, και της 9ης Σεπτεμβρίου 2011, T-11/08, Kwang Yang Motor κατά ΓΕΕΑ — Honda Giken Kogyo (Κινητήρας εσωτερικής καύσεως), που δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή, σκέψη 26].

Τα ανωτέρω υιοθετεί και η απόφαση στην υπόθεση T-337/12, El Hogar Perfecto del Siglo XXI, SL κατά Wenf International Advisers Ltd σκέψεις 21-27.

Ιωάννα Καραχάλιου
Δικηγόρος-Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια

Κόκκινα δάνεια και εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών

admin — Thu, 10 Jan 2019 09:40:49 +0000

Κόκκινα Δάνεια

Με τον όρο κόκκινα δάνεια ή μη εξυπηρετούμενα (Non performing Loans-NPLs) έχουμε συνηθίσει να εννοούμε τα δάνεια που δεν εξυπηρετούνται για ένα χρονικό διάστημα, συνήθως πέραν των 90 ημερών, οπότε θεωρείται ότι καθίσταται επισφαλής η είσπραξή τους.

Ωστόσο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (Ε.Κ.Τ) τα ορίζει με ένα ευρύτερο ορισμό, ως μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα (ΜΕΑ) ή Non performing Exposures (NPE).

Μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα (ΜΕΑ)

Mε βάση λοιπόν τον ορισμό της Eυρωπαϊκής Tραπεζικής αρχής (EBA), τα κριτήρια για τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα (ΜΕΑ) είναι:
α) τα ουσιώδη χρηματοδοτικά ανοίγματα να μην εξυπηρετούνται για περισσότερο από 90 ημέρες
β) ο οφειλέτης να έχει αξιολογηθεί, με ποιοτικά κριτήρια, πως είναι απίθανο να αποπληρώσει τις υποχρεώσεις του στο ακέραιο, χωρίς ρευστοποίηση των εξασφαλίσεων, ανεξαρτήτως του ποσού που απομένει να πληρωθεί ή του αριθμού των ημερών καθυστέρησης.

Η διαφορά με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (NPLs) είναι ότι στα ΜΕΑ, περιλαμβάνονται και χορηγήσεις ρυθμισμένες, οι οποίες είναι αβέβαιης είσπραξης και οι οποίες χαρακτηρίζονται ως «μη εξυπηρετούμενες» παρόλο που είναι ενήμερες ή παρουσιάζουν καθυστέρηση μικρότερη των 90 ημερών.

Στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας

Σύμφωνα με την Επισκόπηση του Ελληνικού Χρηματοπιστωτικού Συστήματος που δημοσίευσε η Τράπεζα της Ελλάδας τον Ιούλιο 2017, το 52,3% των ΜΕΑ, που εμπίπτουν στην κατηγορία καθυστέρησης μεγαλύτερης των 90 ημερών (χωρίς να συμπεριλαμβάνονται οι καταγγελμένες απαιτήσεις) έχουν καθυστέρηση μεγαλύτερη των 720 ημερών. Το αντίστοιχο ποσοστό στο τέλος του 2015 ανερχόταν σε 28,7%.

Παρατηρείται δηλαδή μέσα σε μία διετία διπλασιασμός σχεδόν του ποσοστού των ΜΕΑ που έχουν καθυστέρηση άνω των 720 ημερών (δηλαδή 2 ετών). Αυτό, μεταξύ άλλων, σημαίνει ότι κατά το ίδιο διάστημα, το ποσοστό των δανειοληπτών που σταμάτησαν εντελώς την εξυπηρέτηση των δανείων τους σχεδόν διπλασιάστηκε.

Η συμπεριφορά αυτή μπορεί να εξηγηθεί και από το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις ανέμεναν την υλοποίηση των υποσχέσεων της πολιτείας για την θέσπιση ευνοϊκών ρυθμίσεων όσο αφορά τη ρύθμιση των κόκκινων δανείων. Και ναι μεν θεσπίσθηκε ο ν. 4307/2014 που προέβλεπε την ρύθμιση των οφειλών των μικρών επιχειρήσεων, πλην όμως δεν χρησιμοποιήθηκε, όπως αναμενόταν, από τις επιχειρήσεις, οι οποίες δεν αναγνώρισαν στις διατάξεις του νόμου αυτού εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα τους οδηγούσαν στην επίλυση των προβλημάτων τους, όπως ”κούρεμα” της οφειλής (κάτι που ωστόσο, όπως αποδείχθηκε, οι τράπεζες δεν ήσαν διατεθειμένες να δεχθούν) και ρύθμιση του υπολοίπου ποσού σε περισσότερες δόσεις, τις οποίες να είναι σε θέση εξυπηρετήσουν. Με λίγα λόγια να γίνει το χρέος τους βιώσιμο.

Έτσι τα δάνεια προς τις επιχειρήσεις ανήλθαν στο τέλος του 2016 σε 144,5 δισεκ. ευρώ και αποτελούν το 60,8% της συνολικής χρηματοδότησης των ελληνικών εμπορικών τραπεζών.

Τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα στην κατηγορία των μεγάλων και μικρομεσαίων επιχειρήσεων ανέρχονται σε 40,1% και στην κατηγορία των πολύ μικρών επιχειρήσεων σε ποσοστό 68,3%.

Ειδικότερα το ανά κλάδο ποσοστό των μη εξυπηρετουμένων ανοιγμάτων ανέρχεται σε: στον κλάδο του εμπορίου 59,7%, στην εστίαση 79,9%, στις αγροτικές δραστηριότητες 58,7%, στις τηλεπικοινωνίες, πληροφορική και ενημέρωση 68%, στη μεταποίηση 47% και στις κατασκευές 54,8%.

Ως προς τις εξασφαλίσεις δε, αξίζει να σημειωθεί ότι η αξία των εξασφαλίσεων σε σχέση με την αξία των ΜΕΑ ανέρχεται στο 49,5%. Αυτό σημαίνει ότι μόνο το μισό της αξίας των ΜΕΑ θα εισπραχθεί σε περίπτωση ρευστοποίησης των εξασφαλίσεων, οι οποίες σε ποσοστό 87% του συνόλου των εξασφαλίσεων των μη εξυπηρετούμενων δανείων αφορά ακίνητα.

Τι πρακτική αξία όμως έχουν τα όλα τα παραπάνω στοιχεία;

Νέο σύστημα ρύθμισης οφειλών- Εξωδικαστικός Μηχανισμός

Ίσως για πρώτη φορά στα οκτώ χρόνια διάρκειας της οικονομικής κρίσης που πλήττει τη χώρας μας, διαφαίνεται η ύπαρξη της αναγκαίας ωριμότητας από όλους τους εμπλεκόμενους, Πολιτεία, τράπεζες, δημόσιο, πιστωτές και οφειλέτες να κάνουν το επόμενο βήμα για την ανάκαμψη του χρηματοπιστωτικού συστήματος, την διάσωση των βιώσιμων επιχειρήσεων πριν να είναι πολύ αργά, την διατήρηση θέσεων εργασίας και την βελτίωση του οικονομικού κλίματος.

Οι πρόσφατες διατάξεις για τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, (Ν. 4469/2017) μπορεί να μην είναι οι καλύτερες που θα επιθυμούσε κανείς, θεωρώντας τες από την δική του οπτική γωνία, αποτελούν ωστόσο ένα σημαντικό βήμα προς την παραπάνω κατεύθυνση και, εν όψει της χρονικής πίεσης που δέχονται οι Ελληνικές τράπεζες να εξυγιάνουν τα χαρτοφυλάκιά τους, ίσως να είναι και μοναδικές, στο βαθμό που διαφοροποιούνται ποιοτικά από τις μέχρι σήμερα αντίστοιχες προσπάθειες για τους εξής λόγους:

αντιμετωπίζονται τα χρέη της επιχείρησης συνολικά
στη διαδικασία συμμετέχει το Δημόσιο και οι φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης
υπάρχει διαφάνεια για όλο τα εμπλεκόμενα μέρη, τα οποία έχουν ταυτόχρονα την ίδια πληροφόρηση, η δε τοποθέτηση κάθε πιστωτή στην προτεινόμενη από τον οφειλέτη ρύθμιση γίνεται άμεσα γνωστή στους υπόλοιπους.
προβλέπεται συγκεκριμένο σύντομο χρονοδιάγραμμα
η διαδικασία είναι δομημένη και γίνεται συγκροτημένα με κανόνες
η διαδικασία συντονίζεται εποπτεύεται από Συντονιστή

Τα παραπάνω στοιχεία, εφόσον αξιοποιηθούν σωστά, μπορεί να αποτελέσουν εχέγγυα επιτυχίας του μηχανισμού ρύθμισης οφειλών.

Εξωδικαστικός Μηχανισμός-Τι μπορούμε να αναμένουμε

Επί της ουσίας, σύμφωνα με τις διατάξεις του οικείου νόμου 4469/2017 η επιχείρηση και οι πιστωτές της μπορούν να συμφωνήσουν :

Τη μεταβολή του χρόνου εκπλήρωσης των απαιτήσεων και την εξόφλησή τους σε περισσότερες δόσεις
Τη μείωση του επιτοκίου
Την εξάρτηση καταβολής τόκων από το ύψος των κερδών της επιχείρησης
Την κεφαλαιοποίηση των απαιτήσεων με έκδοση μετοχών ή εταιρικών μεριδίων,
Την απονομή περιόδου χάριτος στον οφειλέτη
Την εκποίηση επί μέρους περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη σε πιστωτή ή τρίτο πρόσωπο.
Τη διαγραφή μέρους των απαιτήσεων των πιστωτών¹.

Η συμφωνία πρέπει να σέβεται την αρχή της μη χειροτέρευσης της θέσης των πιστωτών, σύμφωνα με την οποία, οι ρυθμίσεις της σύμβασης εξωδικαστικής αναδιάρθρωσης οφειλών δεν επιτρέπεται να φέρουν οποιονδήποτε πιστωτή σε δυσμενέστερη οικονομική θέση από αυτήν στην οποία θα βρισκόταν σε περίπτωση ρευστοποίησης των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης και των συνοφειλετών μετά από διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης, με βάση την ισχύουσα σήμερα διάταξη του άρθρου 977 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας².

Από την άλλη, η παραπάνω αρχή, δίνει, κατά την άποψή μας και το στίγμα της συμπεριφοράς των πιστωτών (ιδίως των τραπεζών που συνήθως είναι δικαιούχοι εμπράγματων εξασφαλίσεων) στην διαδικασία, οι οποίοι θα έχουν ως κριτήριο για την κατάρτιση της συμφωνίας το ποσό που θα ελάμβαναν σε περίπτωση ρευστοποίησης, ιδίως εφόσον οι εξασφαλίσεις, όπως παραπάνω αναφέραμε, υπολείπονται της αξίας των μη εξυπηρετουμένων ανοιγμάτων κατά 50% περίπου.

Η βιώσιμη επιχείρηση που θα ρυθμίσει τα χρέη της με την ανωτέρω διαδικασία, θεωρείται ότι θα κρίνεται επιλέξιμη για τη χορήγηση νέας χρηματοδότησης.

Ασφαλώς, μέχρι σήμερα, οι πρώτες αιτήσεις ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών δεν βρίσκονται σε τέτοιο στάδιο της διαδικασίας, ώστε να έχουμε πληροφόρηση σχετική με την στάση των πιστωτών και ιδίως των τραπεζών, έναντι των υποβαλλομένων από τις επιχειρήσεις προτάσεων.

Ο ίδιες οι τράπεζες, για την επίτευξη των επιχειρησιακών τους στόχων προσβλέπουν επίσης στην μεταβίβαση μη εξυπηρετουμένων δανείων σε εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων του ν. 4354/2015, από τις οποίες βεβαίως δεν έχει εκφρασθεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον μέχρι σήμερα.

Δεν μπορούμε ωστόσο παρά να ελπίζουμε ότι ο νέος θεσμός της εξωδικαστικής ρύθμισης των οφειλών μέσω του μηχανισμού, παρά τα τρωτά του ή τις όποιες αδυναμίες του, σε συνδυασμό με την αναμόρφωση του νομοθετικού πλαισίου σχετικά με την αφερεγγυότητα (βλ. Τροποποίηση του Πτωχευτικού Κώδικα με τον ν. 4446/2016) θα αποτελέσουν χρήσιμα και αποτελεσματικά εργαλεία για την σύγχρονη επιχείρηση, προκειμένου να βγει από τα αδιέξοδα στα οποία έχει περιέλθει.

Ιωάννα Δ. Καραχάλιου

Δικηγόρος – Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια

Ειδικά, ως προς το τελευταίο, η Τράπεζα της Ελλάδας στην ίδια ανωτέρω έκθεσή της θεωρεί ότι η διευθέτηση της φορολογικής μεταχείρισης των διαγραφών και η νομική προστασία των στελεχών που χειρίζονται τις αναδιαρθρώσεις δανείων, θα συμβάλει προς αυτήν την κατεύθυνση.
Δηλαδή αποτίμηση της εμπορικής αξίας του περιουσιακού στοιχείου-ρευστοποίηση μέσω αναγκαστικού πλειστηριασμού – αφαίρεση από το πλειστηρίασμα των εξόδων της αναγκαστικής εκποίησης.

Ειδικά θέματα εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών (ν 4469/2017) Η περίπτωση των συνοφειλετών

admin — Thu, 10 Jan 2019 08:45:16 +0000

Περιεχόμενο ρύθμισης του ν 4469/2007 για τους συνοφειλέτες.

Στους ορισμούς του ν. 4469/2017 (άρθο 1) ως «συνοφειλέτης» νοείται κάθε πρόσωπο που ευθύνεται αλληλεγγύως εκ του νόμου ή δυνάμει δικαιοπραξίας για την εξόφληση μέρους ή του συνόλου των οφειλών του οφειλέτη. Στην έννοια του συνοφειλέτη περιλαμβάνεται και ο εγγυητής.

Σύμφωνα δε με τις διατάξεις του άρθρου 481 ΑΚ και 31 ΕισΝΑΚ οφειλή εις ολόκληρον (αλληλέγγυα) υπάρχει, όταν σε περίπτωση περισσοτέρων οφειλετών της ίδιας οφειλής, καθένας από αυτούς έχει την υποχρέωση να την καταβάλει ολόκληρη, ο δανειστής, όμως, έχει το δικαίωμα να την απαιτήσει μόνο μια φορά.

Ποιοί θεωρούνται συνοφειλέτες

Συνοφειλέτης, με την παραπάνω έννοια είναι ενδεικτικά:

Α) Εκ του νόμου

Ο ομόρρυθμος εταίρος έναντι όλων των πιστωτών της εταιρείας του, συμπεριλαμβανομένων του Δημοσίου και των Φ.Κ.Α (αλληλέγγυα ευθύνη των ομόρρυθμων εταίρων σε όλες τις υποχρεώσεις
της εταιρείας (άρθρα 249, 258 Ν. 4072/2012).
Τα συνυπόχρεα πρόσωπα του άρθρου 50 του Ν 4174/2013 (Πρόεδρος, Διευθύνων Σύμβουλος, Διοικούντες ΑΕ, διαχειριστής ΕΠΕ και ΙΚΕ) για την πληρωμή φόρων του νομικού προσώπου έναντι του Δημοσίου
Τα συνυπόχρεα πρόσωπα του άρθρου άρθρο 31 παράγραφος 2 του Ν. 4321/15 (Πρόεδρος, Διευθύνων Σύμβουλος, Διοικούντες ΑΕ, διαχειριστής ΕΠΕ και ΙΚΕ,) για την πληρωμή εισφορών του νομικού προσώπου έναντι των Φ.Κ.Α
Αυτός που απέκτησε επιχείρηση ή σημαντικά περιουσιακά στοιχεία της επιχείρησης (ΑΚ 479) έναντι των εργαζομένων και των πιστωτών της επιχείρησης και μέχρι την αξία αυτής ή του μεταβιβασθέντος περιουσιακού στοιχείου.

Β) Από σύμβαση

Ο συνοφειλέτης δανείου
Ο εγγυητής (847 επ. Α.Κ)
Αυτός που αναδέχθηκε σωρευτικά αλλότριο χρέος (Α.Κ. 477)

Υποχρεώσεις συνοφειλετών

Τα πρόσωπα που ευθύνονται αλληλεγγύως με τον οφειλέτη έχουν υποχρέωση, συνυποβολής αίτησης, η οποία θα πρέπει τουλάχιστον να περιλαμβάνει κατάλογο με τις υποχρεώσεις τους έναντι των δικών τους πιστωτών και των περιουσιακών τους στοιχείων και να συνοδεύεται από ορισμένα δικαιολογητικά, ώστε να μπορεί να αξιολογηθεί από τους πιστωτές η ικανότητα αυτών των προσώπων να αποπληρώσουν μέρος των υποχρεώσεων της επιχείρησης, (κύκλος εργασιών, λόγοι της οικονομικής τους αδυναμίας και των προοπτικών της επιχείρησής τους, δήλωση εισοδήματος φυσικών προσώπων ή δήλωση φορολογίας εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων των τελευταίων πέντε (5) φορολογικών ετών, δήλωση στοιχείων ακινήτων (Ε.9), εκκαθαριστικό φόρου εισοδήματος του τελευταίου φορολογικού έτους, εκκαθαριστικό (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) του τελευταίου φορολογικού έτους, καταστάσεις βεβαιωμένων οφειλών προς τη Φορολογική Διοίκηση και προς τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, οι οποίες πρέπει να έχουν εκδοθεί εντός των τελευταίων τριών (3) μηνών πριν από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης, χρηματοοικονομικές καταστάσεις των τελευταίων πέντε (5) περιόδων, οι οποίες πρέπει να είναι δημοσιευμένες, εφόσον προβλέπεται αντίστοιχη υποχρέωση).

Για τους συνοφειλέτες που υποβάλλουν αίτηση από κοινού με τον οφειλέτη δεν ισχύουν ορισμένοι περιορισμοί που ισχύουν για τον οφειλέτη (χρόνος γέννεσης της οφειλής, ποσοστικά όρια οφειλών), και τα κριτήρια επιλεξιμότητας του άρθρου 3 του νόμου (μη υπαγωγή σε διαδικασία αφερεγγυότητας, μη διακοπή δραστηριότητας, μη ύπαρξη αμετάκλητης καταδίκη για αξιόποινες πράξεις κατά του Δημοσίου, σχετιζόμενες με την επιχειρηματική δραστηριότητα, απαιτήσεις ενός πιστωτή που υπερβαίνουν το 85% των συνολικών απαιτήσεων κατά του συνοφειλέτη παραπέμπονται σε διμερή διαπραγμάτευση).

Τι γίνεται όμως στην περίπτωση που οι συνοφειλέτες δεν συνυποβάλουν αίτηση μαζί με τον οφειλέτη;

Η συνυποβολή της αίτησης είναι υποχρεωτική για την έναρξη της διαδικασίας. Αν δεν συνυποβληθεί αίτηση από έναν ή περισσότερους συνοφειλέτες του οφειλέτη, για την έναρξη της διαδικασίας εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών,τότε:

Α. Η διαδικασία συνεχίζεται εφόσον υπάρχει

η συναίνεση του πιστωτή έναντι του οποίου ευθύνονται οι συνοφειλέτες που δεν συνυπέβαλαν αίτηση ή
η συναίνεση των πιστωτών με την πλειοψηφία των απαιτήσεων για τις οποίες ευθύνονται οι συνοφειλέτες που δεν συνυπέβαλαν αίτηση.

Β. Η διαδικασία συνεχίζεται, χωρίς την παραπάνω συναίνεση, εφόσον:

η πλειοψηφία των υπολοίπων πιστωτών διατηρεί αποφασίσει την έναρξη της διαδικασίας
οι απαιτήσεις ωστόσο των μη συναινούντων πιστωτών για τις οποίες ευθύνονται οι εν λόγω συνοφειλέτες, δεν ρυθμίζονται από τη σύμβαση αναδιάρθρωσης οφειλών.

Γ. Η διαδικασία δεν εκκινεί σε καμία περίπτωση εφόσον οι συνοφειλέτες που δεν υποβάλουν την αίτηση:

είναι ομόρρυθμοι εταίροι ομόρρυθμης ή ετερόρρυθμης εταιρείας ή
άλλα πρόσωπα που ευθύνονται εις ολόκληρον και αλληλεγγύως για το σύνολο των οφειλών της επιχείρησης
ακόμα και εάν συναινούν οι παραπάνω πιστωτές.

Οι συνοφειλέτες, μπορούν σε κάθε περίπτωση να υποβάλουν αυτοτελώς αίτηση για ρύθμιση του συνόλου των οφειλών τους σε περίπτωση που πληρούν όλα τα κριτήρια υπαγωγής στον εξωδικαστικό μηχανισμό.

Ιωάννα Καραχάλιου

Δικηγόρος – Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια

Η εξαίρεση των απαιτήσεων των μικρών πιστωτών από τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών (Ν. 4469/2017)

admin — Thu, 10 Jan 2019 08:24:42 +0000

Εισαγωγικά

Η εξωδικαστική διαδικασία ρύθμισης οφειλών του ν. 4469/2017, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του νόμου, εισάγει για πρώτη φορά στην ελληνική έννοµη τάξη μία οργανωμένη εξωδικαστική διαδικασία για τη συνολική και μακροπρόθεσμη ρύθμιση των χρεών των ελληνικών επιχειρήσεων, οι οποίες, εξαιτίας της οξύτατης και χρονικά μακράς οικονομικής κρίσης, αδυνατούν να εξυπηρετήσουν όλες τις συσσωρευθείσες οφειλές τους προς τον ιδιωτικό και το δηµόσιο τομέα.

Ωστόσο, η ενδιαφερόμενη να υπαχθεί στον μηχανισμό επιχείρηση, δεν θα μπορέσει να ρυθμίσει ένα σημαντικό ποσοστό των υποχρεωσεών της, λόγω της εξαίρεσης από την διαδικασία των μικρών πιστωτών της. Πιό συγκεκριμένα:

Περιεχόμενο ρύθμισης

Στην παράγραφο 6 του άρθρου 2 του Ν. 4469/2017 ορίζεται ότι δεν συµµετέχουν στη διαδικασία και δεν δεσµεύονται από τη σύµβαση αναδιάρθρωσης οφειλών, πιστωτές µε απαιτήσεις οι οποίες:

(α) δεν υπερβαίνουν, ατοµικά για κάθε πιστωτή, το ποσό των δύο εκατοµµυρίων (2.000.000) ευρώ και ποσοστό ενάµισι τοις εκατό (1,5%) του συνολικού χρέους του οφειλέτη και

β) δεν υπερβαίνουν αθροιστικά το ποσό των είκοσι εκατοµµυρίων (20.000.000) ευρώ και ποσοστό δεκαπέντε τοις εκατό (15%) του συνολικού χρέους του οφειλέτη.
Έννοια “Μικρών Πιστωτών”

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του νόμου, πρόκειται για τους μικρούς πιστωτές μίας επιχείρησης, οι οποίοι μπορεί να είναι πολυάριθμοι, αλλά κατά κανόνα η ρύθμιση των απαιτήσεών τους δεν είναι κρίσιμη για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας της επιχείρησης.

Είναι λοιπόν, κατά την έννοια του νόμου, μικρός πιστωτής όποιος αθροιστικά πληροί τα κάτωθι κριτήρια:

α) έχει απαίτηση που δεν υπερβαίνει σε αξία το ποσό των 2.000.000 ευρώ και

β) η απαίτησή του δεν υπερβαίνει, σε ποσοστό, το 1,5% του συνολικού χρέους του οφειλέτη

Ο νόμος εισάγει ένα ακόμα κριτήριο, που λειτουργεί ως δικλείδα προστασίας, για την επιχείρηση αυτή τη φορά. Δηλαδή, προβλέπει ότι οι απαιτήσεις όλων των μικρών πιστωτών, με την παραπάνω έννοια, δεν πρέπει να υπερβαίνουν αθροιστικά σε αξία το ποσό των 20.000.000 ευρώ και σε ποσοστό το 15% του συνόλου των χρεών της επιχείρησης.

Ειδικότερες περιπτώσεις εφαρμογής παρατίθενται κατωτέρω.

Σκοπός της ρύθμισης

Σκοπός της ρύθμισης, σύμφωνα, πάντα, με την αιτιολογική έκθεση, είναι η προστασία ευάλωτων κατηγοριών πιστωτών οι οποίοι:

α) δεν έχουν καμία διαπραγματευτική ισχύ

β) προστατεύονται από ενδεχόμενη διαγραφή ή οποιαδήποτε άλλη μη ευνοϊκή ρύθμιση των απαιτήσεών τους.

γ) ικανοποιούνται κατά προτεραιότητα και στο ακέραιο.

Περαιτέρω, η ρύθμιση, κατά την άποψη των συντακτών του νόμου, επιλύει ζητήματα συντονισμού και οργάνωσης της διαδικασίας και εξασφαλίζει την ομαλή λειτουργία της οικονομικής δραστηριότητας.

Κατηγορίες μικρών πιστωτών

Οι μικροί πιστωτές είναι συνήθως απόλυτα εξαρτώμενοι από τα ποσά τα οποία τους οφείλονται ή/και έχουν νευραλγική σημασία για την ομαλή λειτουργία της επιχείρησης που επιχειρεί να εξυγιανθεί. Αυτοί ενδεικτικά μπορεί να είναι:

Εργαζόμενοι της επιχείρησης με απαιτήσεις δεδουλευμένων αποδοχών.
Μικροί προμηθευτές υλικών και πρώτων υλών, οι οποίοι συνεχίζουν ή θα συνεχίσουν να προμηθεύουν την επιχείρηση.
Εκμισθωτές για ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις τους από μισθώματα γραφείων, επαγγελματικών χώρων και εγκαταστάσεων της επιχείρησης.
Οργανισμοί κοινής Ωφέλειας (ύδρευση, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια κ.λ.π.)

Εφαρμογές

Στην περίπτωση κατά την οποία οι απαιτήσεις που δεν υπερβαίνουν ατοµικά για κάθε πιστωτή το ποσό των 2.000.000 ευρώ και το ποσοστό του 1,5%, υπερβαίνουν αθροιστικά ένα από τα κριτήρια του ποσού των 20.000.000 ευρώ ή του ποσοστού του 15%, οι πιστωτές µε τις µικρότερες απαιτήσεις έως τη συµπλήρωση του ποσοστού του 15% ή του ποσού των 20.000.000 ευρώ δεν μετέχουν στην διαδικασία, ενώ οι υπόλοιποι πιστωτές συµµετέχουν κανονικά στη διαδικασία.

Όμως, αν οι απαιτήσεις των μικρών πιστωτών υπερβαίνουν αθροιστικά είτε το ποσό των 20.000.000, είτε συνολικό ποσοστό 15% του χρέους του οφειλέτη, θα συμμετάσχουν στη ρύθμιση και δεν θα εξαιρεθούν οι πιστωτές με τις μεγαλύτερες κατά σειρά απαιτήσεις μέχρι το ως άνω όριο.

Παραδείγµατα

Επιχείρηση με σύνολο οφειλών 60.000.000 ευρώ.
Το 15% του συνόλου των χρεών της ανέρχεται σε 9.000.000 ευρώ
Κάθε πιστωτής της για να χαρακτηρισθεί μικρός θα πρέπει να έχει απαίτηση μέχρι 900.000 ευρώ (60.000.000Χ1,5%).
Εάν υποτεθεί ότι υπάρχουν:
– Ενας πιστωτής με απαίτηση 900.000 ευρώ, έκαστος
– 8 πιστωτές με 500.000 ευρώ έκαστος (8Χ500.000=4.000.000)
– 5 πιστωτές με 400.000 ευρώ έκαστος (5Χ400.000=2.000.000) και
– 15 πιστωτές με 200.000 έκαστος, (15Χ200.000=3.000.000)
τότε, ξεκινώντας από τους μικροτερους πιστωτές, θα εξαιρεθούν από την διαδικασία οι πιστωτές με απαιτήσεις 200.000 ο καθένας, οι απαιτήσεις των οποίων καλύπτουν το ποσό των 3.000.000 ευρώ, θα εξαιρεθούν οι πιστωτές με απαιτήσεις 400.000 ευρώ έκαστος, οι απαιτήσεις των οποίων ανέρχονται σε 2.000.000 ευρώ, θα εξαιρεθούν οι πιστωτές με απαιτήσεις 500.000 ευρώ έκαστος, οι απαιτήσεις των οποίων ανέρχονται σε 4.000.000 ευρώ και λόγω εξάντλησης του ορίου των 9.000.000 ευρώ, ο πιστωτής με απαίτηση 900.000 ευρώ, παρά το γεγονός ότι η απαίτησή του είναι μέχρι 2.0000.000 ευρώ και μέχρι το 1,5% του συνόλου των απαιτήσεων, θα συμμετάσχει στην διαδικασία και δεν θα εξαιρεθεί.
Επιχείρηση με σύνολο οφειλών 1.000.000 ευρώ.
Το 15% του συνόλου των χρεών της ανέρχεται σε 1.000.000 ευρώ
Κάθε πιστωτής της για να χαρακτηρισθεί μικρός θα πρέπει να έχει απαίτηση μέχρι 15.000 ευρώ (1.000.000Χ1,5%).
Εάν υποτεθεί ότι υπάρχουν:
– 15 πιστωτές µε απαίτηση ο καθένας ποσού 10.000 ευρώ, δηλαδή ποσοστού 1% ο καθένας και συνολικού ποσοστού 15%, και
– 10 πιστωτές µε απαίτηση ο καθένας 12.000 ευρώ, δηλαδή ποσοστού 1,2% ο καθένας και συνολικού ποσοστού 12%.
Τότε, στη διαδικασία δεν θα κληθούν να συµµετάσχουν µόνο οι πρώτοι, ενώ οι δεύτεροι, παρά το γεγονός ότι η απαίτηση του καθενός είναι µικρότερη τόσο των 15.000 ευρώ, όσο και του ποσοστού 1,5% επί των συνολικών χρεών του οφειλέτη, συµµετέχουν κανονικά, αφού το αθροιστικό κριτήριο του 15% έχει ήδη καλυφθεί από τους πρώτους.

Από την παράθεση των παραπάνω δύο, σχετικά ακραίων, πλην όμως ρεαλιστικών παραδειγμάτων, παρατηρούμε ότι στην πρώτη περίπτωση μένουν εκτός ρύθμισης υποχρεώσεις 900.000 ευρώ ανά πιστωτή και στην δεύτερη υπάγονται στην ρύθμιση πιστωτές με απαιτήσεις 12.000 ευρώ ο καθένας. Αυτή η αντίφαση προβληματίζει σχετικά με την ορθότητα των κριτηρίων που θέτει ο νόμος 4469/2017 για την διάκριση των πιστωτών σε μικρούς και μεγάλους, αφού τα κριτήρια αυτά, εκφραζόμενα σε απόλυτα νούμερα, ανάλογα με το ύψος των χρεών της επιχείρησης, άλλοτε θεωρούν μικρό τον πιστωτή των 2.000 ευρώ και άλλοτε τον πιστωτή των 2.000.000 ευρώ.

Ομως ο πιστωτής που έχει απαίτηση ύψους 2.000.000 ευρώ από ένα και μόνο οφειλέτη, εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να θεωρηθεί μικρός πιστωτής που χρήζει προστασίας, γιατί η δική του προστασία, στην προκειμένη περίπτωση, εκθέτει τον οφειλέτη, που θα ρυθμίσει τα χρέη του μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, στον κίνδυνο λήψης μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης εναντίον του, εμποδίζοντας την ομαλή δραστηριότητά του, (με κατάσχεση ενδεχομένως μηχανημάτων απαραίτητων για την λειτουργία της επιχείρησης ή άλλων αναγκαίων μέσων και εργαλείων, ή με έξωση από τις εγκαταστάσεις που λειτουργεί, αν πρόκειται για πιστωτή -εκμισθωτή) ακυρώνοντας τα οφέλη από την εξυγιαντική συμφωνία, που τυχόν πέτυχε με τους λοιπούς πιστωτές του.

Το ορθότερο, κατά την γνώμη μας, θα ήταν είτε να χαρακτηρισθούν ως μικροί πιστωτές ορισμένες κατηγορίες πιστωτών, ανεξάρτητα από το ύψος αυτών (όπως μισθωτοί της επιχείρησης, εκμισθωτές, πάροχοι αγαθών κοινής ωφέλειας), είτε κάθε πιστωτής, ανεξαρτήτως ιδιότητας, κάτω από ένα ορισμένο ύψος απαίτησης που θα προσδιορίσει ο νόμος (π.χ κάτω από 50.000 ευρώ).

Τέλος, του νόμου 4469/2017 μη διακρίνοντος στο άρθρο 2 παρ. 6 αυτού, θα θεωρήσουμε ότι, όπου σ΄αυτόν αναφέρεται το ποσοστό 15% του συνόλου των χρεών της επιχείρησης, εννοείται (και είναι δίκαιο) το σύνολο των χρεών της επιχείρησης κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης για την υπαγωγή της στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών.

Επίδραση της εξαίρεσης των απαιτήσεων των μικρών πιστωτών στην ρευστότητα της επιχείρησης

Είναι δυνατόν, πράγματι, οι μικροί πιστωτές και οι απαιτήσεις τους να μην επηρεάζουν την βιωσιμότητα της επιχείρησης, εφόσον δεν θα υπερβαίνουν οι απαιτήσεις τους τα προαναφερθέντα όρια.

Το γεγονός όμως ότι οι πιστωτές αυτοί εξαιρούνται της ρύθμισης και έχουν το δικαίωμα να διεκδικήσουν άμεσα την πληρωμή των απαιτήσεων τους, επηρεάζει άμεσα και καταλυτικά την ρευστότητα της επιχείρησης, η οποία, ακόμα και σε περίπτωση επίτευξης συμφωνίας με τους πιστωτές της θα κληθεί να καταβάλλει:

τα ποσά των δόσεων της συμφωνίας με τους πιστωτές
τα ποσά των ληξιπρόθεσμων οφειλών της, που γεννήθηκαν μετά την 1/1/2017, οι οποίες εξαιρούνται της υπαγωγής στην εξωδικαστική ρύθμιση οφειλών
τα ποσά των τρεχουσών υποχρεώσεων για τις ανάγκες λειτουργίας της
τα οφειλόμενα στους μικρούς πιστωτές ποσά, τα οποία μπορεί να ανέρχονται έως το 15% των συνολικών οφειλών της.

Εάν μάλιστα υπολογίσουμε ότι το συνολικό ποσό της οφειλών σε μικρούς πιστωτές μπορεί να ανέρχεται σε 20.000.000 ευρώ, πρόκειται ουσιαστικά για αφαίμαξη της της επιχείρησης από τα διατιθέμενα για την λειτουργία της κεφάλαια κίνησης.

Τα οικονομικά επομένως πλάνα που θα εκπονήσει η επιχείρηση, θα πρέπει να λάβουν υπόψη την χρηματοοικονομική αυτή ανάγκη, η οποία σε συνδυσμό με τα απαιτούμενα για την λειτουργία της κεφάλαια κίνησης, θα απαιτήσει μετά βεβαιότητας την εισροή νέων κεφαλαίων, υπό την μορφή χρηματοδότησης, τα οποία ασφαλώς και αυτά θα πρέπει να εξυπηρετηθούν.

Σημαντική συνδρομή στην αντιμετώπιση του ανωτέρω προβλήματος θα μπορούσε να έχει η εισαγωγή ρύθμισης, είτε σε ενδεχόμενη μελλοντική τροποποίηση-βελτίωση του ν 4469/2017, είτε σε τροποποίηση του Κώδικα Δεοντολογίας Τραπεζών, που θα προβλέπει ότι οι επιχειρήσεις, που καταλήγουν σε συμφωνία αναδιάρθρωσης, θα θεωρούνται άμεσα επιλέξιμες για χρηματοδότηση από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, εφόσον τηρούν την συμφωνία και το εγκεκριμένο επιχειρηματικό πλάνο, με βάση το οποίο έγινε η συμφωνία ρύθμισης/αναδιάρθρωσης των οφειλών τους. Ασφαλώς, υπάρχει η πρόβλεψη του άρθρου 9 παρ. 3 του ν 4469/2017, σύμφωνα με την οποία “

Κατ΄ εξαίρεση επιτρέπεται να συμφωνηθεί, με την πλειοψηφία της παραγράφου 8 του άρθρου 8 των συμμετεχόντων πιστωτών, ότι οι απαιτήσεις οι οποίες:

α) γεννώνται ταυτόχρονα με ή μετά την κατάρτιση της σύμβασης,

β) προέρχονται από χρηματοδοτήσεις του οφειλέτη οποιασδήποτε φύσεως ή από παροχή αγαθών ή υπηρεσιών στον οφειλέτη, και

γ) αποσκοπούν στην εξασφάλιση της συνέχισης της δραστηριότητας του οφειλέτη ικανοποιούνται προνομιακά σε σχέση με όλες τις απαιτήσεις, προνομιούχες ή μη, που είχαν γεννηθεί πριν από την κατάρτιση της σύμβασης…” η οποία εμμέσως μπορεί να ενθαρρύνει χρηματοδοτήσεις, αφού προβλέπει δυνατότητα προνομιακής ικανοποίησης των απαιτήσεων από χρηματοδότηση που αποσκοπεί στην εξασφάλιση της συνέχισης της δραστηριότητας του οφειλέτη.

Ωστόσο, κατά την άποψή μας, η ρύθμιση αυτή δεν είναι επαρκής, καθόσον ουδεμία προϋπόθεση θέτει για την θετική ανταπόκριση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σε προτάσεις χρηματοδότησης και επι πλέον παραβλέπει το γεγονός ότι, με την επιστροφή της επιχείρησης στη βιωσιμότητα και την σταδιακή εξόφληση των σημερινών δανειακών της υποχρεώσεων, θα πρέπει αυτή να έχει την δυνατότητα λήψης νέου δανεισμού, που θα την διευκολύνει στον εκσυγχρονισμό της και την ανάπτυξή της στο επιχειρηματικό περιβάλλον που δραστηριοποιείται.

Ιωάννα Καραχάλιου
Δικηγόρος – Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια

Συνέντευξη της Ιωάννας Καραχάλιου στο dikaiologitika.gr

admin — Tue, 31 Oct 2017 09:55:02 +0000

Δεν είναι λίγες οι επιχειρήσεις που επιθυμούν να ενταχθούν στον Εξωδικαστικό μηχανισμό διευθέτησης οφειλών αλλά εντάσσονται στην περίπτωση των συνοφειλετών. Τι ισχύει όμως στην περίπτωση που υπάρχουν συνοφειλέτες;

Όπως αναφέρει στα dikaiologitika news η Ιωάννα Καραχάλιου Δικηγόρος-Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια μέλος της νομικής ομάδας «ΣΥΜΠΡΑΞΗ Νομικοί Σύμβουλοι- Διαμεσολαβητές για την βιωσιμότητα της επιχείρησης» που εξειδικεύεται στην ένταξη επιχειρήσεων στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό στους ορισμούς του ν. 4469/2017 (άρθο 1) ως «συνοφειλέτης» νοείται κάθε πρόσωπο που ευθύνεται αλληλεγγύως εκ του νόμου ή δυνάμει δικαιοπραξίας για την εξόφληση μέρους ή του συνόλου των οφειλών του οφειλέτη. Στην έννοια του συνοφειλέτη περιλαμβάνεται και ο εγγυητής.

Ποιοί θεωρούνται συνοφειλέτες

Συνοφειλέτης, με την παραπάνω έννοια είναι ενδεικτικά:

Α) Εκ του νόμου

Ο ομόρρυθμος εταίρος έναντι όλων των πιστωτών της εταιρείας του, συμπεριλαμβανομένων του Δημοσίου και των Φ.Κ.Α (αλληλέγγυα ευθύνη των ομόρρυθμων εταίρων σε όλες τις υποχρεώσεις της εταιρείας (άρθρα 249, 258 Ν. 4072/2012).
Τα συνυπόχρεα πρόσωπα του άρθρου 50 του Ν 4174/2013 (Πρόεδρος, Διευθύνων Σύμβουλος, Διοικούντες ΑΕ, διαχειριστής ΕΠΕ και ΙΚΕ) για την πληρωμή φόρων του νομικού προσώπου έναντι του Δημοσίου
Τα συνυπόχρεα πρόσωπα του άρθρου άρθρο 31 παράγραφος 2 του Ν. 4321/15 (Πρόεδρος, Διευθύνων Σύμβουλος, Διοικούντες ΑΕ, διαχειριστής ΕΠΕ και ΙΚΕ,) για την πληρωμή εισφορών του νομικού προσώπου έναντι των Φ.Κ.Α
Αυτός που απέκτησε επιχείρηση ή σημαντικά περιουσιακά στοιχεία της επιχείρησης (ΑΚ 479) έναντι των εργαζομένων και των πιστωτών της επιχείρησης και μέχρι την αξία αυτής ή του μεταβιβασθέντος περιουσιακού στοιχείου.

Β) Από σύμβαση

Ο συνοφειλέτης δανείου
Ο εγγυητής (847 επ. Α.Κ)
Αυτός που αναδέχθηκε σωρευτικά αλλότριο χρέος (Α.Κ. 477)

Υποχρεώσεις συνοφειλετών

Τα πρόσωπα που ευθύνονται αλληλεγγύως με τον οφειλέτη έχουν υποχρέωση, ,συνυποβολής αίτησης, η οποία θα πρέπει τουλάχιστον να περιλαμβάνει κατάλογο με τις υποχρεώσεις τους έναντι των δικών τους πιστωτών και των περιουσιακών τους στοιχείων και να συνοδεύεται από ορισμένα δικαιολογητικά, ώστε να μπορεί να αξιολογηθεί από τους πιστωτές η ικανότητα αυτών των προσώπων να αποπληρώσουν μέρος των υποχρεώσεων της επιχείρησης, (κύκλος εργασιών, λόγοι της οικονομικής τους αδυναμίας και των προοπτικών της επιχείρησής τους, δήλωση εισοδήματος φυσικών προσώπων ή δήλωση φορολογίας εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων των τελευταίων πέντε (5) φορολογικών ετών, δήλωση στοιχείων ακινήτων (Ε.9), εκκαθαριστικό φόρου εισοδήματος του τελευταίου φορολογικού έτους, εκκαθαριστικό (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) του τελευταίου φορολογικού έτους, καταστάσεις βεβαιωμένων οφειλών προς τη Φορολογική Διοίκηση και προς τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, οι οποίες πρέπει να έχουν εκδοθεί εντός των τελευταίων τριών (3) μηνών πριν από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης, χρηματοοικονομικές καταστάσεις των τελευταίων πέντε (5) περιόδων, οι οποίες πρέπει να είναι δημοσιευμένες, εφόσον προβλέπεται αντίστοιχη υποχρέωση).

Όπως αναφέρει η κ. Καραχάλιου, για τους συνοφειλέτες που υποβάλλουν αίτηση από κοινού με τον οφειλέτη δεν ισχύουν ορισμένοι περιορισμοί που ισχύουν για τον οφειλέτη (χρόνος γέννεσης της οφειλής, ποσοστικά όρια οφειλών), και τα κριτήρια επιλεξιμότητας του άρθρου 3 του νόμου (μη υπαγωγή σε διαδικασία αφερεγγυότητας, μη διακοπή δραστηριότητας, μη ύπαρξη αμετάκλητης καταδίκη για αξιόποινες πράξεις κατά του Δημοσίου, σχετιζόμενες με την επιχειρηματική δραστηριότητα, απαιτήσεις ενός πιστωτή που υπερβαίνουν το 85% των συνολικών απαιτήσεων κατά του συνοφειλέτη παραπέμπονται σε διμερή διαπραγμάτευση).

Τι γίνεται όμως στην περίπτωση που οι συνοφειλέτες δεν συνυποβάλουν αίτηση μαζί με τον οφειλέτη;

Α. Η διαδικασία συνεχίζεται εφόσον υπάρχει:

η συναίνεση του πιστωτή έναντι του οποίου ευθύνονται οι συνοφειλέτες που δεν συνυπέβαλαν αίτηση ή
η συναίνεση των πιστωτών με την πλειοψηφία των απαιτήσεων για τις οποίες ευθύνονται οι συνοφειλέτες που δεν συνυπέβαλαν αίτηση.

Β. Η διαδικασία συνεχίζεται, χωρίς την παραπάνω συναίνεση, εφόσον:

η πλειοψηφία των υπολοίπων πιστωτών διατηρεί αποφασίσει την έναρξη της διαδικασίας
οι απαιτήσεις ωστόσο των μη συναινούντων πιστωτών για τις οποίες ευθύνονται οι εν λόγω συνοφειλέτες, δεν ρυθμίζονται από τη σύμβαση αναδιάρθρωσης οφειλών.

Γ. Η διαδικασία δεν εκκινεί σε καμία περίπτωση εφόσον οι συνοφειλέτες που δεν υποβάλουν την αίτηση:

είναι ομόρρυθμοι εταίροι ομόρρυθμης ή ετερόρρυθμης εταιρείας ή
άλλα πρόσωπα που ευθύνονται εις ολόκληρον και αλληλεγγύως για το σύνολο των οφειλών της επιχείρησης
ακόμα και εάν συναινούν οι παραπάνω πιστωτές.

Οι επιχειρήσεις που επιθυμούν να ενημερωθούν για λύσεις ένταξης στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό μπορούν να επικοινωνούν για εξειδικευμένες λύσεις με την Σύμπραξη της νομικής ομάδας Νομικών Συμβούλων και Διαμεσολαβητών για την βιωσιμότητα της επιχείρησης.

πηγή: dikaiologitika.gr

Σχόλιο – Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών 6439/2013

admin — Mon, 06 Mar 2017 13:28:52 +0000

Δικαστής: Δ. Οικονόμου, Πρόεδρος Πρωτοδικών

Εισηγήτρια: Κ. Αλεξοπούλου, Πρωτοδίκης

Δικηγόροι: Μ. Νικολόπουλος, Α. Γκίκα

Απόσπαση ή απόσχιση βιομηχανικού κλάδου.

Ειδική διαδοχή: Η εταιρεία (απορροφούσα) που απορρόφησε κλάδο της ενάγουσας σύμφωνα με τις διατάξεις του νδ 1297/1972 δεν μπορεί να υπεισέλθει στη δικονομική θέση της ενάγουσας διότι τυγχάνει ειδική διάδοχος, δικαιουμένη να παρέμβει στην εκκρεμή δίκη, υπό την ιδιότητα αυτή (Άρθρο 7 του ν.δ. 1297/72, άρθρο 4 § 3 του ν. 2166/1993).

Έλλειψη νομιμοποίησης της απορροφούσας ειδικής διαδόχου εταιρίας: Την δικονομική θέση της απορροφούσας ειδικής διαδόχου δεν δύναται να μεταβάλλουν με συμφωνία τα συμβαλλόμενα μέρη διότι οι διατάξεις του άρθρου 225 ΚΠολΔ είναι αναγκαστικού δικαίου (Άρθρα 68, 73, 82, 85, 159 § 1 και 160 § 1 ΚΠολΔ).

Η προβλεπόμενη στο άρθρο 7 του ν.δ. 1297/72 (όπως ισχύει σήμερα) «απόσπαση» ή «απόσχιση» βιομηχανικού κλάδου πολυκλαδικής επιχειρήσεως και η εισφορά του σε λειτουργούσα ή το πρώτο συνιστώμενη ανώνυμη βιομηχανική εταιρεία διαφέρει ουσιωδώς από τη διάσπαση με απορρόφηση ή σύσταση νέας ανώνυμης εταιρείας σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 81 επ. του ν. 2190/ 1920, δεδομένου ότι η τελευταία έχει ως αποτέλεσμα ότι η διασπώμενη ανώνυμη εταιρεία λύεται, χωρίς εκκαθάριση, η δε περιουσία της, ως σύνολο ενεργητικού και παθητικού, μεταβιβάζεται, με καθολική διαδοχή, σε άλλη ανώνυμη εταιρεία.

Αντιθέτως στην απόσπαση η ανώνυμη εταιρεία από την οποία γίνεται η απόσπαση ή απόσχιση του βιομηχανικού ή επιχειρηματικού κλάδου ή τμήματος, με ταυτόχρονη μεταβίβαση στοιχείων του ενεργητικού και όχι της περιουσίας ως συνόλου (ενεργητικό και παθητικό) δεν συνεπάγεται την λύση της εισφέρουσας εταιρείας, η οποία εξακολουθεί να υφίσταται και να βρίσκεται σε παραγωγική δραστηριότητα, η δε μεταβίβαση του κλάδου αυτού χωρεί σύμφωνα με τους κοινούς κανόνες της ειδικής διαδοχής και δεν συνεπάγεται καθολική ή οιονεί καθολική διαδοχή της εισφέρουσας εταιρείας, όσον αφορά στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις που σχετίζονται με τον εισφερόμενο κλάδο ή τμήμα.

Μάλιστα, το διαφιλονικούμενο στο παρελθόν ζήτημα για το αν στην απόσχιση βρίσκουν αναλογική εφαρμογή οι διατάξεις των άρθρων 81-89 του ν.2 190/1920 που αναφέρονται στη διάσπαση, έλυσε ο ν. 2166/ 1993 στο άρθρο 4 § 3 του οποίου ορίζεται ρητά πλέον ότι στην απόσχιση, όπως αυτή ορίστηκε ανωτέρω δεν βρίσκουν εφαρμογή τα άρθρα 81-89 του ν. 2190/1920 (βλ. ΑΠ 736/2002, ΕΕΝ 2003. 495, ΑΠ 1154/1998, ΕλλΔνη 1998. 1572, – Β.Γ. Αντωνόπουλου, Δίκαιο Α.Ε. & Ε.Π.Ε., 2008, Εκδόσεις Σάκκουλα Αθήνα-Θεσσαλονίκη, σ. 128- 129, Ε. Περάκη, Το Δίκαιο της Α.Ε, κατ’ άρθρο ερμηνεία του κ.ν. 2190/ 1920, άρθρα 36-143, Π Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 2229 & 2336- 2338).

Εξάλλου, στο άρθρο 225 §§1 έως 3 ΚΠολΔ ορίζεται: «1) Η επέλευση της εκκρεμοδικίας δεν στερεί τους διαδίκους από την εξουσία να μεταβιβάσουν το επίδικο πράγμα ή δικαίωμα ή να συστήσουν εμπράγματο δικαίωμα. 2) Η μεταβίβαση του επίδικου πράγματος ή δικαιώματος ή η σύσταση εμπράγματου δικαιώματος δεν επιφέρει καμία μεταβολή στη δίκη. Ο ειδικός διάδοχος έχει δικαίωμα να ασκήσει παρέμβαση. 3) Αν ο ενάγων μεταβίβασε το επίδικο πράγμα ή δικαίωμα ή σύστησε εμπράγματο δικαίωμα, δεν μπορεί να προταθεί εναντίον του έλλειψη νομιμοποίησης, εκτός αν η απόφαση που θα εκδοθεί δεν δεσμεύει τον ειδικό διάδοχο».

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι εκείνος ο οποίος στη διάρκεια της δίκης έγινε ειδικός διάδοχος κάποιου από τους διαδίκους, είτε με βάση σύμβαση, είτε από το νόμο, είτε με πολιτειακή βούληση, δεν αποκτά μεν την ιδιότητα του διαδίκου, νομιμοποιείται μόνο να ασκήσει παρέμβαση, όχι όμως να ενεργήσει για δικό του λογαριασμό και στο όνομα του οποιαδήποτε διαδικαστική πράξη που έχει σχέση με τη διεξαγωγή και την πρόοδο της δίκης.

Αν δε ενεργήσει τέτοιες πράξεις, στις οποίες περιλαμβάνεται η κατάθεση προτάσεων, αυτές είναι άκυρες και η ακυρότητα λαμβάνεται υπόψη από το δικαστήριο και αυτεπαγγέλτως κατά τις διατάξεις των άρθρων 68, 73, 159 §1 και 160 § 1 ΚΠολΔ. Μόνο δε εφόσον ασκηθεί εκ μέρους του ειδικού διαδόχου παρέμβαση και συμφωνήσουν οι αρχικοί διάδικοι, ο ειδικός διάδοχος μπορεί να υπεισέλθει στη θέση του μεταβιβάσαντος (άρθρο 85 ΚΠολΔ), ενώ αν ασκήσει μόνο παρέμβαση και δεν υπάρχει η προαναφερθείσα συμφωνία, ο παρεμβάς ειδικός διάδοχος ενεργεί μεν όλες τις διαδικαστικές πράξεις, αλλά προς το συμφέρον του δικαιοπαρόχου του αρχικού διαδίκου σύμφωνα με το άρθρο 82 ΚΠολΔ (ΑΠ 712/2013, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 1430/2012, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 1028/ 2010, ΕλλΔνη 2011. 790). (…)

Με την υπό κρίση αγωγή η ενάγουσα εκθέτει ότι στα πλαίσια της δραστηριότητας της που είναι η εμπορία ειδών πληροφορικής, hardware & software, μηχανοργάνωσης και παροχής υπηρεσιών συντηρήσεως αυτών, είχε εμπορική συνεργασία με την εναγομένη ανώνυμη τραπεζική εταιρεία κατά την περίοδο από τις 18.11.2009 έως 30.01.2004.

Ότι ειδικότερα με τις αναλυτικά εκτιθέμενες στην αγωγή συμβάσεις, των παραρτημάτων αυτών και προσαρτημάτων τους, ανέλαβε τη συντήρηση των μηχανημάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών και περιφερειακών μονάδων (HARDWARE) με τους ειδικότερους όρους που εκτίθενται στο δικόγραφο της αγωγής, την παροχή υπηρεσιών εγκατάστασης, ανάπτυξης και υλοποίησης του λογισμικού εφαρμογών (software) ………. ERP, την παροχή υπηρεσιών συντήρησης 10 αδειών χρήσης λογισμικού εφαρμογών …….., ιδιοκτησίας της εταιρείας…………., 10 αδειών χρήσης λογισμικού …………, 10 αδειών χρήσης της εφαρμογής …….. του λογισμικού ……….., 10 αδειών χρήσης της εφαρμογής EURO του λογισμικού…………, 10 αδειών χρήσης του λογισμικού συστήματος ……..ERP καθώς και του λογισμικού της βάσης δεδομένων συστήματος ……….

Ότι σε εκτέλεση των συμβατικών της υποχρεώσεων έναντι της εναγομένης παρείχε τις σχετικές υπηρεσίες της, για τις οποίες εξέδωσε τα αντίστοιχα αναφερόμενα στο δικόγραφο της αγωγής εννέα (9) τιμολόγια παροχής υπηρεσιών επί πιστώσει, συνολικής αξίας, μετά του αναλογούντος ΦΠΑ 135.583,66 Ευρώ, εξοφλητέα εντός 10ημέρου από την έκδοση εκάστου τιμολογίου. Ότι καίτοι η εναγομένη αποδέχθηκε ανεπιφύλακτα τις υπηρεσίες της ενάγουσας της ουδέν ποσό από το ως άνω συνολικό της κατέβαλε.

Με βάση τα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά η ενάγουσα ζητεί, κατόπιν περιορισμού του αιτήματος της αγωγής από καταψηφιστικό σε αναγνωριστικό, με καταχωρηθείσα στα πρακτικά (άρθρα 294, 295 § 1 και 297 ΚΠολΔ) δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «…….. » και το δ.τ. «…….», ως ειδικής διαδόχου της εναγούσης, κατόπιν απορρόφησης των αποσχισθέντων κλάδων της α) παροχής υπηρεσιών διαχείρισης και επεξεργασίας δεδομένων, πληροφοριών και ηλεκτρονικών συναλλαγών για λογαριασμό τρίτων και β) εκπόνησης – παραγωγής, εφαρμογής, χρήσης και εκμετάλλευσης και κάθε τρόπο επισκευής και συντήρησης προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών, να αναγνωριστεί ότι η εναγομένη υποχρεούται να της καταβάλει το συνολικό ποσό των 135.583,66 Ευρώ, με το νόμιμο τόκο υπερημερίας από τότε που έκαστο ποσό, όπως αυτά εκτίθενται αναλυτικά στην αγωγή, κατέστη απαιτητό, άλλως από την επίδοση της υπό κρίση αγωγής. (…).

Ωστόσο, απαραδέκτως παρίσταται ως ανωτέρω η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «…………….. » και το δ.τ. «………», καθότι η τελευταία ως ειδική, και όχι ως καθολική ή οιονεί καθολική, διάδοχος της ενάγουσας δεν δύναται να συνεχίσει αυτοδικαίως στο όνομα της την εκκρεμή δίκη. Και τούτο διότι από το μετ’ επικλήσεως από την ανωτέρω εταιρεία υπ’ αριθ. …/2010 συμβολαιογραφικό έγγραφο σύμβασης απόσχισης της συμβολαιογράφου Αθηνών … σε συνδυασμό με το υπ’ αριθ. …/04.6.2010 ΦΕΚ του Τεύχους Α.Ε. και Ε.Π.Ε., αποδεικνύεται ότι έλαβε χώρα απόσχιση των κλάδων της ενάγουσας α) παροχής υπηρεσιών διαχείρισης και επεξεργασίας δεδομένων, πληροφοριών και ηλεκτρονικών συναλλαγών για λογαριασμό τρίτων και β) εκπόνησης – παραγωγής, εφαρμογής, χρήσης και εκμετάλλευσης και κάθε τρόπο επισκευής και συντήρησης προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών και απορρόφηση τους από την παριστάμενη ανώνυμη εταιρεία, με ταυτόχρονη μεταβίβαση των στοιχείων του ενεργητικού της εναγούσης, μεταξύ των οποίων και των ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων των πελατών της και όχι του συνόλου της περιουσίας της, χωρίς να ανατρέπει την ανωτέρω κρίση η αναφορά στο ως άνω συμβολαιογραφικό έγγραφο ως μεταβίβαση παθητικού του ποσού των 211.189 Ευρώ, που αφορά σε πρόβλεψη αποζημίωσης απόλυσης προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης, και τούτο διότι δεν επήλθε η λύση της ενάγουσας, η οποία σε αντάλλαγμα για την ανωτέρω μεταβίβαση θα λάμβανε 146.000 νέες ανώνυμες μετοχές της ως άνω απορροφούσας εταιρείας.

Συνεπώς, η παριστάμενη εν προκειμένω απορροφούσα εταιρεία δικαιούται μόνο να παρέμβει στην εκκρεμή δίκη, ως ειδική διάδοχος της ενάγουσας και όχι να υπεισέλθει στη δικονομική θέση της ενάγουσας, όπως συμβαίνει στις υπόλοιπες μορφές μετασχηματισμού εταιρειών που προβλέπονται από τον κ.ν. 2190/1920 και συγκεκριμένα στις περιπτώσεις της συγχώνευσης και της διάσπασης, όπου οι απορροφούσες και επωφελούμενες αντιστοίχως εταιρείες υπεισέρχονται ως οιονεί καθολικοί διάδοχοι στη θέση των απορροφούμενων ή διασπώμενων εταιρειών συνεχίζοντας τις εκκρεμείς δίκες (βλ. άρθρα 75 § 2 και 85 § 2 του κ.ν. 2190/1920).

Επισημαίνεται δε ότι την ανωτέρω δικονομική θέση της απορροφούσας ειδικής διαδόχου εταιρείας δεν δύναται να μεταβάλουν τα συμβαλλόμενα μέρη με αντίθετη πρόβλεψη στον όρο 4 του προαναφερόμενου συμβολαιογραφικού εγγράφου (σ. 9), καθότι οι διατάξεις του άρθρου 225 του ΚΠολΔ είναι αναγκαστικού δικαίου και ως τέτοιες δεν επιδέχονται τροποποίησης με συμφωνία των μερών. Κατ’ επέκταση των ανωτέρω, η απορροφούσα εταιρεία δεν νομιμοποιείται να ενεργήσει στο όνομά της και για λογαριασμό της οποιαδήποτε διαδικαστική πράξη που σχετίζεται με τη διεξαγωγή και την πρόοδο της εκκρεμούς δίκης. Συνεπώς, οι διενεργούμενες από αυτήν πράξεις της παραστάσεως της δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της και της κατάθεσης προτάσεων, τυγχάνουν, κατά τα προαναφερόμενα στη μείζονα σκέψη, άκυρες, η δε ακυρότητα τους λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως. (…)

ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Σχετικά με την απόσχιση κλάδου Κλάδος μιας επιχείρησης θεωρείται το σύνολο των στοιχείων τα οποία συγκροτούν μια αυτόνομη οργανωτικά και λειτουργικά εκμετάλλευση σε διακριτό τομέα δραστηριότητας, ο οποίος ενυπάρχει στην δραστηριότητα της επιχείρησης αλλά δεν διακρίνεται από εξωτερική αυτοτέλεια. Η απόσχιση κλάδου είναι ένας εταιρικός μετασχηματισμός που ανήκει στους καταχρηστικούς μετασχηματισμούς σε αντίθεση με τους γνήσιους, καθόσον δεν ρυθμίζεται στο εταιρικό δίκαιο, ούτε αυτοτελώς ούτε είναι ενταγμένη σε κάποιον συγγενή μετασχηματισμό, όπως η διάσπαση.

Αντικείμενο της απόσχισης μπορεί να είναι ομάδα περιουσίας, η οποία κατά την κρατούσα άποψη, που υιοθετείται και απο την σχολιαζόμενη απόφαση, μπορεί να αποτελείται από στοιχεία μόνο ενεργητικού (ΑΠ 736/2002 ΕλλΔνη 2002. 1661, Αντωνόπουλος , σ. 130 αριθ. 24, Χρυσάνθης , Δίκαιο ΑΕ σ. 2229 αριθ. 20) ενώ κατ’ άλλους μπορεί να αποτελείται και από στοιχεία παθητικού (Π. Παναγ ιώτου Η μεταβίβαση επιχείρησης και η ευθύνη για τα χρη της, Νομική Βιβλιοθήκη 2011. 404 επ.).

Κατά την απόσχιση μεταβιβάζονται όλα τα περιουσιακά στοιχεία αυτοτελούς κλάδου της επιχείρησης. Ανάλογα με την επιθυμία των μερών, μπορεί να εισφέρονται σε υφιστάμενη ή νεοϊδρυόμενη εταιρεία κατά την απόσχιση και ασώματα (άϋλα) αγαθά, όπως πελατεία, επιχειρηματικά μυστικά, τεχνογνωσία κ.λπ. Η απόσχιση κλάδου ομοιάζει με τη διάσπαση αφού οδηγεί σε κατάτμηση της περιουσίας της εταιρίας, διαφέρει όμως: α) ως προς το γεγονός ότι η εταιρία που από την οποία αποκόπτεται ο κλάδος δεν λύνεται αλλά λαμβάνει, έναντι της εισφοράς του κλάδου, μετοχές της υφιστάμενης ή νεοϊδρυόμενης εταιρείας που τον απορροφά και β) ως προς το ότι η μεταβίβαση περιουσίας γίνεται με ειδική και όχι με καθολική διαδοχή.

Η ευθεία ή αναλογική εφαρμογή των περί διασπάσεως διατάξεων του κ.ν. 2190/20 αποτέλεσε, στο παρελθόν, αντικείμενο αμφισβήτησης, η οποία λύθηκε με τη διάταξη της § 3 του άρθρου 4 του ν. 2166/1993, κατά ρητή νομοθετική επιταγή της οποίας στην απόσχιση κλάδου δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις για τη διάσπαση. Η απόσχιση κλάδου ως μετασχηματισμός ορθότερο είναι να θεωρείται υπό ευρεία έννοια αναδιάρθρωση, γιατί δεν επιτυγχάνεται με μέσα του εταιρικού αλλά του κοινού δικαίου (βλ. Ε. Περράκη, Το Δίκαιο της Ανώνυμης Εταιρίας, 2004, τόμος 8, σ. 35).

Κατά συνέπεια η μεταβίβαση του κλάδου δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί με μιά καθολική πράξη (uno actu) δυνάμει της οποίας επέρχεται καθολική διαδοχή αλλά η υλοποίηση της απαιτείται να γίνει μέσα από τις προβλεπόμενες από το δίκαιο πράξεις μεταβίβασης για κάθε στοιχείο χωριστά με τις διατυπώσεις της ειδικής διαδοχής (ΑΠ 1408/ 2008 σε ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 736/2002 ΕΕΝ 2003. 495 ΕΕμπΔ 2003. 351, ΑΠ 1154/1998, ΕλλΔνη 1998. 1572, ΕφΑθ 6020/2011 σε ΝΟΜΟΣ, ΕφΘρ 484/1995 Αρμ 1997. 67, ΕπισκΕμπΔικ 1995. 824, ΣτΕ 2154/1993 ΔΦΝ 1993. 1617, Σ. Μούζουλα σε Ε. Περάκη – Το Δίκαιο των Α.Ε., -Μετασχηματισμοί Εταιρειών – 8ος τόμος -Β’ έκδοση σ. 35, Ν. Φράγκος , Απόσχιση κλάδου, Νομική Βιβλιοθήκη, 2012. 2 επ., 31 επ., Β. Αντωνόπουλο Δίκαιο Α.Ε. & Ε.Π.Ε., σ. 128, Ν. Ρόκας Εμπορικές Εταιρίες, 6η έκδοση, σ. 472 επ., Θ. Λιακόπουλο, Απόσπαση κλάδου επιχείρησης και διάσπαση ανωνύμων εταιρειών σε ΕΕμπΔ 1992. 328, Π. Παναγιώτου Η μεταβίβαση επιχείρησης και η ευθύνη για τα χρέη της, Νομική Βιβλιοθήκη 2011. 403 επ. ΝΣΚ 36/2013, ΝΣΚ 497/2008, ΝΣΚ 122/2007).

Η ειδική διαδοχή προκύπτει από το γεγονός ότι κατά την απόσχιση κλάδου δεν γίνεται μεταβίβαση περιουσίας ως συνόλου (ενεργητικό και παθητικό), αλλά μεταβίβαση στοιχείων ενεργητικού και παθητικού.

Εξαιρετικά, είναι δυνατή η καθολική διαδοχή στις περιπτώσεις απόσχισης κλάδου, όταν υπάρχει ειδική νομοθετική πρόβλεψη, όπως στις ακόλουθες περιπτώσεις νόμων:

Ν. 2919/2001 (ΦΕΚ 128Α/25.6.2001) Σύνδεση έρευνας και τεχνολογίας με την παραγωγή και άλλες διατάξεις, όπου στο άρθρο 15 προβλέπεται η απόσχιση από την ΕΤΒΑ ΑΕ του κλάδου Βιομηχανικών περιοχών και η εισφορά του σε λειτουργούσα ή νεοϊδρυόμενη εταιρεία με καθολική διαδοχή.
Ν 3965/2011 (ΦΕΚ 113Α/18.5.2011) Αναμόρφωση πλαισίου λειτουργίας Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, Δημοσίων Επιχειρήσεων και Οργανισμών, σύσταση Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Περιουσίας και άλλες διατάξεις, όπου στο άρθρο 3 προβλέπεται η απόσχιση του κλάδου εμπορικών δραστηριοτήτων του Ταμείου και η εισφορά του σε ιδρυόμενη ΑΕ με καθολική διαδοχή σε όλα τα δικαιώματα και υποχρεώσεις του Ταμείου σχετικά με τον κλάδο.
N. 4001/2011 (ΦΕΚ 179 Α/22.08.2011) Για τη λειτουργία Ενεργειακών Αγορών Ηλεκτρισμού και Φυσικού Αερίου, για Έρευνα, Παραγωγή και δίκτυα μεταφοράς Υδρογονανθράκων και άλλες ρυθμίσεις, όπου στο άρθρο 98 προβλέπεται η απόσχιση του κλάδου της Γενικής Διεύθυνσης Μεταφοράς της ΔΕΗ και η εισφορά του στη θυγατρική της εταιρεία με την επωνυμία «Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ) ΑΕ» με καθολική διαδοχή.
Ο αυτός νόμος 4001/2011 στο άρθρο 80Α προβλέπει την απόσχιση των κλάδων Διανομής ή Προμήθειας των ΔΕΠΑ ΑΕ και των υφισταμένων ΕΠΑ Αττικής, Θεσσαλίας και Θεσσαλονίκης και την εισφορά τους, κατά τη διακριτική τους ευχέρεια, εναλλακτικά, είτε του κλάδου Διανομής είτε του κλάδου Προμήθειας καθεμιάς από αυτές, σε νέα ΕΔΑ ή νέα ΕΠΑ, με καθολική διαδοχή.
Ν. 4038/2012 (ΦΕΚ Α 14/02.02.2012) Επείγουσες ρυθμίσεις που αφορούν την εφαρμογή του μεσοπρόθεσμου πλαισίου δημοσιονομικής στρατηγικής 2012-2015, όπου στο άρθρο 19 προβλέπεται η απόσχιση του κλάδου πιστοποίησης και εργαστηρίων της ΕΛΟΤ Α.Ε και η εισφορά του στην ΕΒΕΤΑΜ Α.Ε με καθολική διαδοχή.

Η απόσχιση κλάδου διέπεται από τις διατάξεις των άρθρων 1-4 του ν 2166/93 και άρθρου 7 του νδ 1297/72, όπως οι νόμοι αυτοί τροποποιηθέντες ισχύουν σήμερα.

Στην απόσχιση εφαρμόζεται η διάταξη του άρθρου 479 ΑΚ (ΑΠ 736/2002 ΕΕΝ 2003. 495 ΕΕμπΔ 2003. 351, ΑΠ 1154/1998, ΕφΑθ 6020/2011, ΣτΕ 2154/1993 ΔΦΝ 1993. 1617, Π. Παναγιώτου, Η μεταβίβαση επιχείρησης και η ευθύνη για τα χρέη της, Νομική Βιβλιοθήκη 2011. 403 επ.).

ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ

Δικηγόρος, Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια

Σχόλιο στην ΑΠ 2221/2014. ΝοΒ τόμος 63 σελ.1751

admin — Mon, 06 Mar 2017 11:31:38 +0000

IΙΙ. ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ
Άρειος Πάγος (Α1΄ Τµήµα) Αριθ. 2211/2014
Πρόεδρος: Γ. Χρυσικός, Αντιπρόεδρος
Εισηγητής: Α. Ζευγώλης, Αρεοπαγίτης
Δικηγόροι: Π. Μάζης, Ι. Κτενίδης, Ε. Μουστάκης, Ε. Σύρµου, Ζ. Χονδρού, Κ. Τσενές

Ειδική εκκαθάριση επιχειρήσεων. Διορισµός ειδικού εκκαθαριστή από το Εφετείο. Συγχώνευση ανώνυµων εταιριών µε απορρόφηση. Απορρόφηση εκκαθαρίστριας εταιρίας.

Η συγχωνευόµενη εταιρία παύει να υφίσταται χωρίς να µεσολαβήσει εκκαθάριση, εξαφανιζόµενη ως υποκείµενο δικαιωµάτων και υποχρεώσεων.

Η νέα εταιρία, υποκαθίσταται αυτοδικαίως και ταυτοχρόνως, χωρίς καµιά άλλη διατύπωση, σε όλα γενικά τα δικαιώµατα και τις υποχρεώσεις της απορροφηθείσης και ως διάδοχος των δικαιωµάτων και υποχρεώσεών της συνεχίζει τις εκκρεµείς δίκες.

Δηµόσιος πλειοδοτικός διαγωνισµός στο πλαίσιο της ειδικής εκκαθάρισης προβληµατικής επιχείρησης. Σύνταξη πινάκων από τους εκκαθαριστές των επιχειρήσεων.

Οι ανακοπές κατά πινάκων που συντάσσονται κατά την εκκαθάριση επιχειρήσεων, κατά τα άρθρα 9 και 10 ν. 1386/1983, εκδικάζονται σε πρώτο και τελευταίο βαθµό από το Εφετείο.

Η απαγόρευση του ένδικου µέσου της αναιρέσεως δεν είναι αντίθετη προς τις διατάξεις των άρθρων 20 § 1 Σ και 6 § 1 ΕΣΔΑ (Άρθρα 9, 10 ν. 1386/83, ν. 1892/90, 20 § 1 Σ, 6 § 1 ΕΣΔΑ).

(…) Από το συνδυασµό των διατάξεων των άρθρων 568 § 4 και 576 §§ 1 και 2 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι αν κατά τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εµφανιστεί κάποιος από τους διαδίκους, είτε αυτός είναι ο αναιρεσείων, είτε ο αναιρεσίβλητος, εξετάζεται ποιος από αυτούς επισπεύδει τη συζήτηση της υπόθεσης.

Αν η συζήτηση επισπεύδεται από το διάδικο που εµφανίσθηκε και δεν εµφανιστεί ο αντίδικός του, πρέπει να προσκοµίζεται µε επίκληση το αποδεικτικό επίδοσης της σχετικής κλήσης προς συζήτηση, ενώ αν η συζήτηση επισπεύδεται από τον αντίδικο του διαδίκου που εµφανίστηκε, πρέπει να προσκοµίζεται µε επίκληση η κλήση που του επιδόθηκε (είτε αυτοτελώς, είτε µε την αίτηση αναίρεσης και της πράξης ορισµού δικασίµου).

Αν δεν προκύπτει ποιος από τους διαδίκους επισπεύδει τη συζήτηση, αυτή κηρύσσεται απαράδεκτη. Στην αντίθετη περίπτωση παρά την απουσία του απολειποµένου διαδίκου το δικαστήριο προχωρεί στη συζήτηση της υποθέσεως σαν να ήταν όλοι οι διάδικοι παρόντες.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 46 § 1 του ν. 1892/1990 «για τον εκσυχρονισµό και ανάπτυξη και άλλες διατάξεις», όπως η § 1 αντικαταστάθηκε και συµπληρώθηκε αντίστοιχα µε τα άρθρα 14 του ν. 2000/1991 και 60 του ν. 2324/1995 «επιχείρηση που έχει αναστείλει ή διακόψει τη λειτουργία της για οικονοµικούς λόγους ή είναι σε κατάσταση παύσης πληρωµών ή έχει πτωχεύσει ή τεθεί υπό διοίκηση και διαχείριση των πιστωτών ή υπό προσωρινή διαχείριση ή υπό εκκαθάριση οποιασδήποτε µορφής ή παρουσιάζει έκδηλη οικονοµική αδυναµία πληρωµής των ληξιπρόθεσµων οφειλών της, υποβάλλεται στην προβλεπόµενη από το άρθρο 9 και 10 του νόµου αυτού (ν. 1386/ 1983) εκκαθάριση, ύστερα από απόφαση του εφετείου της έδρας της επιχείρησης, εκδιδόµενη µε βάση τις διατάξεις του προαναφερόµενου άρθρου 9 του ν. 1386/1983 και έπειτα από αίτηση πιστωτή ή πιστωτών εκπροσωπούντων το 20% των ληξιπρόθεσµων υποχρεώσεών της …».

Με το άρθρο 46α του ν. 1892/1990, που προστέθηκε µε το άρθρο 14 του ανωτέρω ν. 2000/1991, ορίσθηκε ότι: «στην § 1: Μετά από αίτηση των πιστωτών που εκπροσωπούν το 51% τουλάχιστον των κατά της επιχείρησης της § 1 του προηγούµενου άρθρου απαιτήσεων … το εφετείο µε την απόφασή του της § 1 του προηγούµενου άρθρου ή µε µεταγενέστερη απόφασή του διατάσσει ειδική εκκαθάριση … στην § 2: Μετά τη δηµοσίευση της απόφασης του εφετείου, ο εκκαθαριστής υποχρεούται να προβεί στη λεπτοµερή περιγραφή και την εν συνεχεία πώληση, µε δηµόσιο πλειοδοτικό διαγωνισµό όλου του ενεργητικού της επιχείρησης ως συνόλου, είτε η επιχείρηση ευρίσκεται σε λειτουργία είτε όχι …».

Ακόµη, κατά την § 12 του άρθρου 56α του αυτού ως άνω ν. 1892/1993, επί εκκαθαρίσεως του παρόντος άρθρου ισχύουν κατά τα λοιπά, αναλόγως, οι διατάξεις του άρθρου 9 §§ 3 και 4 και του άρθρου 10 του ν. 1386/1983, κατά την παράγραφο δε 1 του τελευταίου αυτού άρθρου, όπως αντικαταστάθηκε µε το άρθρο 49 του ν. 1892/ 1990, το οποίο εφαρµόζεται αναλογικά, κατά ρητή επιταγή των άρθρων 46 § 1 και 46α § 12 του προρρηθέντος ν. 1892/1990 και στη διαδικασία ειδικής εκκαθαρίσεως των προβληµατικών επιχειρήσεων «σε κάθε περίπτωση ο Ο.Α.Ε. και καθένας που έχει έννοµο συµφέρον µπορεί και πριν από τη λήξη των ανωτέρω προθεσµιών να ζητήσει από το δικαστήριο την αντικατάσταση του εκκαθαριστή εκθέτοντας τους λόγους που επιβάλλουν την αντικατάσταση».

Περαιτέρω, στην περίπτωση συγχώνευσης ανωνύµων εταιριών, που επέρχεται είτε µε τη σύσταση νέας εταιρίας, είτε µε απορρόφηση, είτε µε εξαγορά της µιας από την άλλη, ορίζει το άρθρο 75 του ν. 2190/1920, όπως αντικαταστάθηκε µε το άρθρο 11 π. δ. 498/1987, ότι «1. Από την καταχώρηση στο Μητρώο Ανωνύµων Εταιριών της εγκριτικής απόφασης της συγχώνευσης, που προβλέπεται από το άρθρο 74, επέρχονται αυτοδίκαια και ταυτόχρονα χωρίς καµία άλλη διατύπωση … τα ακόλουθα αποτελέσµατα: α) η απορροφούσα εταιρία υποκαθίσταται σε όλα γενικά τα δικαιώµατα και τις υποχρεώσεις τής ή των απορροφούµενων εταιριών και η µεταβίβαση αυτή εξοµοιώνεται µε καθολική διαδοχή … γ) οι απορροφούµενες εταιρίες παύουν να υπάρχουν … 2. Οι εκκρεµείς δίκες συνεχίζονται αυτοδικαίως από την απορροφούσα εταιρία ή κατ’ αυτής, χωρίς καµία ειδικότερη διατύπωση από µέρους της για τη συνέχιση και χωρίς να επέρχεται, λόγω της συγχώνευσης, βιαία διακοπή της δίκης και χωρίς να απαιτείται δήλωση για την επανάληψή της».

Η έννοια της, κατά τα άνω, συγχώνευσης είναι ότι µε αυτή, η συγχωνευόµενη εταιρία παύει να υφίσταται χωρίς να µεσολαβήσει εκκαθάριση, εξαφανιζόµενη ως υποκείµενο δικαιωµάτων και υποχρεώσεων και ότι η νέα εταιρία, υποκαθίσταται αυτοδικαίως και ταυτοχρόνως, χωρίς καµιά άλλη διατύπωση, σε όλα γενικά τα δικαιώµατα κα τις υποχρεώσεις της απορροφηθείσης και ως διάδοχος των δικαιωµάτων και υποχρεώσεών της συνεχίζει τις εκκρεµείς δίκες (πρβλ. ΟλΑΠ 12/1999).

Ωστόσο, στα δικαιώµατα και τις υποχρεώσεις, καθώς και τις έννοµες σχέσεις δεν περιλαµβάνεται και η απονεµηθείσα δικαστικώς, µε απόφαση του αρµόδιου Εφετείου, ιδιότητα του ειδικού εκκαθαριστή, σύµφωνα µε τις διατάξεις των άρθρων 46 § 1, 46α § 1, 12, 15 του ν. 1892/1990, 9 και 10 § 1 του ν. 1386/1983, εφόσον ο εκκαθαριστής, κατά τη διάρκεια της ειδικής εκκαθαρίσεως, ασκεί τη διοίκηση, διαχείρηση και εκπροσώπηση της υπό εκκαθάρισης τεθείσης επιχειρήσεως όχι ως εταιρικό όργανο, αλλά ως δηµόσιος λειτουργός (ΑΠ 1504/ 2002), ιδιότητα που δεν µεταβιβάζεται µε τα ως άνω δικαιώµατα και υποχρεώσεις και έτσι η απορροφηθείσα εταιρία εµφανίζεται ως διάδικος στις υποθέσεις της ειδικής εκκαθαρίσεως, τις οποίες δεν µπορεί να συνεχίσει αυτοδικαίως, ως διάδοχός της, η απορροφήσασα αυτήν εταιρεία, παρά µόνο αν µετά από αίτηση της τελευταίας, µε απόφαση του αρµόδιου Εφετείου, διαταχθεί η αντικατάσταση της απορροφηθείσης εταιρείας και διορισθεί στη θέση της για τις υποθέσεις της υπό εκκαθάριση επιχείρησης, η απορροφήσασα την εκκαθαρίστρια της τελευταίας εταιρεία, που ως προς τις λοιπές υποθέσεις αυτής έχει καταστεί καθολική διάδοχός της.

Στην τελευταία αυτή περίπτωση, δεν καθίσταται πλέον διάδικος ως προς τις υποθέσεις της υπό εκκαθάριση εταιρείας, αλλά η διορισθείσα µε δικαστική απόφαση και ως προς αυτό καθολική διάδοχός της, κατά της οποίας και πρέπει να απευθύνεται το ένδικο µέσο της αιτήσεως αναιρέσεως, προς το οποίο και πρέπει να γίνεται η επίδοση του αναιρετηρίου µε την κάτω απ’ αυτήν πράξη ορισµού δικασίµου και της κλήσης προς συζήτηση.

Εάν ωστόσο συµβαίνει το αντίθετο, η αίτηση αναιρέσεως είναι κατ’αρχήν απαράδεκτη, εφόσον απευθύνεται εναντίον νοµικού προσώπου που δεν υπάρχει, και παράλληλα δεν έχει αντικατασταθεί µε απόφαση του αρµόδιου Εφετείου από άλλο νοµικό πρόσωπο και ως προς της υποθέσεις για τις οποίες είχε διορισθεί ως ειδικός εκκαθαριστής, εκτός αν ο αναιρεσείων αγνοούσε την επελθούσα αυτή µεταβολή (βλ. ΟλΑΠ 27/1987, ΑΠ 433/2005, 1755/2002), ή η απόφαση για την αντικατάσταση του ειδικού εκκαθαριστή εκκρεµούσε ενώπιον του Εφετείου για αντικατάστασή του, οπότε η αναίρεση είναι παραδεκτή και στην µεν πρώτη περίπτωση κηρύσσεται απαράδεκτη η συζήτηση προκειµένου να κληθεί το νέο νοµικό πρόσωπο, που ορίσθηκε ως ειδικός εκκαθαριστής, στην δε δεύτερη γίνει δήλωση από τους εµφανισθέντες διαδίκους ότι εκκρεµεί αίτηση ενώπιον του αρµόδιου Εφετείου για την αντικατάσταση του ειδικού εκκαθαριστή από τον καθολικό διάδοχο αυτού, οπότε αναβάλλεται η υπόθεση µέχρι να εκλείψει η υφισταµένη εκκρεµότητα και να κληθεί πλέον το νέο νοµικό πρόσωπο που διορίζεται ως εκκαθαριστής.

Στην προκειµένη περίπτωση από τα στοιχεία του φακέλου της δικογραφίας προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την υπ’ αριθ. 226/ 2005 απόφαση του Τριµελούς Εφετείου Θράκης τέθηκε και έκτοτε τελεί σε καθεστώς ειδικής εκκαθάρισης, σύµφωνα µε τις προπαρατεθείσες διατάξεις, η εδρεύουσα στο δηµοτικό διαµέρισµα … του δήµου … του Ν. Καβάλας η ανώνυµη εταιρεία, µε την επωνυµία «Ξ.** Α.Ε.-Ι.** ΚΑΒΑΛΑΣ», µετά από αίτηση πιστωτών της, που αντιπροσώπευαν ποσοστό µεγαλύτερο του 20% του συνόλου των ληξιπρόθεσµων υποχρεώσεών της.

Με την ίδια απόφαση διορίστηκε ως εκκαθαρίστρια η ανώνυµη εταιρεία, µε την επωνυµία «Ε.**», και το διακριτικό τίτλο «Ε.** FINANCE Α.Ε.» (πρώτη αναιρεσίβλητη), όπως µετονοµάσθηκε, µετά τροποποίηση του καταστατικού της, µεταξύ άλλων και ως προς την επωνυµία, η εταιρεία µε την επωνυµία «Ε.Ξ.**», θυγατρική της (άλλοτε) ανώνυµης τραπεζικής εταιρείας µε την επωνυµία «** Α.Ε.» και το διακριτικό τίτλο «Ε.** bank», που ήταν κι αυτή πιστώτρια της άνω προβληµατικής επιχείρησης (ήτοι της «Ξ.** Α.Ε.-Ι.** ΚΑΒΑΛΑΣ»), και η οποία («Ε.** bank) αργότερα συγχωνεύθηκε µε απορρόφηση από την «Τράπεζα Π.** Α.Ε.» (δεύτερη αναιρεσίβλητη). Περαιτέρω προέκυψε ότι το Δεκέµβριο του 2008 κι ενώ η διαδικασία της ειδικής εκκαθάρρισης της ως άνω προβληµατικής επιχείρησης εκκρεµούσε ακόµα, η προαναφερόµενη εκκαθαρίστρια εταιρεία («Ε.**») συγχωνεύθηκε µε απορρόφηση στην αιτούσα µητρική της τραπεζική εταιρεία µε την επωνυµία «Τράπεζα Π.** Α.Ε.».

Συγκεκριµένα, µε βάση την υπ’ αριθ. …/30.12. 2008 πράξη του συµβολαιογράφου Π.** Σ.Β.**, που καταχωρήθηκε νόµιµα στο υπ’ αριθ. …/30.1.2008 ΦΕΚ ΤΑΕ & ΕΠΕ, συγχωνεύθηκαν η «Τράπεζα Π.** Α.Ε.» και η ανωτέρω εκκαθαρίστρια – ανώνυµη εταιρεία («Ε.**»), µε απορρόφηση της δεύτερης από την πρώτη, κατ’ άρθρο 68 § 2 και 78 του ν. 2190/1920, η οποία (συγχώνευση) εγκρίθηκε, δυνάµει της υπ’ αριθ. Κ2-15241/19.1.2008 απόφασης του Υπουργού Ανάπτυξης, που καταχωρήθηκε στο Μητρώο Ανωνύµων Εταιρειών της Νοµαρχίας Αθηνών, στις 29.12.2008 και τελικά, στις 5.1.2009, η απορροφηθείσα ανώνυµη εταιρεία «Ε.** FINANCE Α.Ε.» διεγράφη και από το µητρώο Ανωνύµων Εταιρειών της Νοµαρχίας Αθηνών.

Εποµένως, ενόψει των ανωτέρω και σύµφωνα µε όσα διαλαµβάνονται στην αρχή της παρούσης σκέψεως, ύστερα από την ανωτέρω συγχώνευση η προρρηθείσα εταιρεία µε την επωνυµία «Ε.** FINANCE Α.Ε.» έπαυσε να υφίσταται, ως νοµικό πρόσωπο , ενώ ταυτόχρονα η απορροφώσα ανώνυµη εταιρεία µε την επωνυµία «Τράπεζα Π.** Α.Ε.» υποκαταστάθηκε αυτοδικαίως και χωρίς καµία άλλη διατύπωση, ως οιονεί καθολική διάδοχος, σε όλα γενικά τα δικαιώµατα και τις υποχρεώσεις, στα οποία όµως δεν συµπεριλαµβάνεται και η απονεµηθείσα σ’ αυτήν (στην απορροφώµενη εταιρεία) και η προαναφερόµενη µε την υπ’ αριθ. 226/2005 απόφαση του Τριµελούς Εφετείου Θράκης, ιδιότητα της ειδικής εκκαθαρίστριας.

Η κατάλυση της νοµικής υπόστασης της παραπάνω εκκαθαρίστριας εταιρίας και η συνεπαγόµενη απώλεια της συγκεκριµένης ιδιότητάς της (της εκκαθαρίστριας), προκάλεσε αφενός µεν την διακοπή των εργασιών της ως άνω διαδικασίας ειδικής εκκαθάρισης της ανώνυµης εταιρείας µε την επωνυµία «Ξ.** Α.Ε.-Ι.** ΚΑΒΑΛΑΣ», η οποία δεν είχε εισέτι ολοκληρωθεί και αφετέρου την αδυναµία εκπροσώπησης της εν λόγω εταιρείας, που εκπροσωπούνταν µέχρι τότε από την ανωτέρω εκκαθαρίστριά της («Ε.** FINANCE Α.Ε.»), αφού, σύµφωνα µε την διάταξη της § 3 του άρθρου 9 του ν. 1386/1983, µε τη δηµοσίευση της απόφασης του Εφετείου, που διορίζεται ο εκκαθαριστής, παύει η εξουσία των οργάνων της διοίκησης της υπό εκκαθάριση εταιρίας.

Ενόψει των ανωτέρω, η οιονεί καθολική διάδοχος της ως άνω εκκαθαρίστριας εταιρείας, υπό την ιδιότητά της αυτής και υπό την επίκληση όλων των ανωτέρω, µε την από 26.1.2011 αίτησή της ενώπιον του Εφετείου Θράκης, ζήτησε την αντικατάσταση της άνω εκκαθαρίστριας, η οποία είχε διοριστεί µε την υπ’ αριθ. 226/2005 απόφασή του, και τον διορισµό της ίδιας ως εκκαθαρίστριας της άνω προβληµατικής επιχείρησης, η υπόθεση δε προσδιορίστηκε για να συζητηθεί στις 11.10.2013. Στο µεταξύ, επί της από 28.08.2007 ανακοπής, εκτός των άλλων, και των αναιρεσειόντων, που απευθύνετο κατά των αναιρεσίβλητων, µεταξύ των οποίων και η άνω εκκαθαρίστρια εταιρεία «Ε.**», µε την οποία εζητείτο να ακυρωθεί ο από 10.07.2007 πίνακας κατάταξης δανειστών που συνέταξε ως εκκαθαρίστρια της τεθείσης υπό ειδική εκκαθάριση εταιρίας µε την επωνυµία «Ξ.** Α.Ε.-Ι.** ΚΑΒΑΛΑΣ», χωρίς να καταταγούν και αυτοί (αναιρεσείοντες) στον τελευταίο ως προνοµιούχοι δανειστές για τις απαιτήσεις τους που συνίσταντο σε µισθούς, επιδόµατα, αποζηµιώσεις κ.λπ., για τον αποκλειστικό λόγο ότι τα επιδοθέντα στην εκκαθαρίστρια αναγγελτήριά τους, είχαν υπογραφεί από δικηγόρους της Καβάλας και της Θεσσαλονίκης χωρίς τη σύµπραξη δικηγόρου του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, εκδόθηκε, σε πρώτο και τελευταίο βαθµό, η υπ’ αριθ. …/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, µε την οποία απορρίφθηκε η άνω ανακοπή των αναιρεσειόντων.

Κατά της απόφασης αυτής οι άνω ανακόπτοντες άσκησαν την κρινοµένη από 06.06.2011 αίτηση αναιρέσεως, η οποία απευθύνετο κατά των καθ’ ών η ανακοπή τους, µεταξύ των οποίων και η άνω εκκαθαρίστρια εταιρία «Ε.**», µε την επιµέλεια δε αυτών (αναιρεσειόντων) κατατέθηκε στη Γραµµατεία του Δικαστηρίου τούτου κατ’ άρθρο 568 ΚΠολΔ και ορίστηκε δικάσιµος για τη συζήτηση αυτής, µε την από 02.05.2013 πράξη του Προέδρου του Α1 Πολιτικού Τµήµατος, η 16.12.2013, ακριβές δε αντίγραφο της άνω αίτησης επιδόθηκε σε όλους τους αναιρεσίβλητους, εκτός της πρώτης εξ αυτών εκκαθαρίστριας, για τον λόγο ότι δεν είχε ορισθεί ακόµη νέος εκκαθαριστής της άνω υπό ειδική εκκαθάριση τεθείσας εταιρείας, καθόσον η αρχικώς ορισθείσα εκκαθαρίστρια είχε συγχωνευθεί µε απορρόφηση από την Τράπεζα Π.** ΑΕ, η οποία είχε καταστεί οιονεί καθολικός διάδοχος αυτής, όχι όµως και ως προς την παραπάνω ιδιότητά της ως ειδικής εκκαθαρίστριας.

Κατά την παραπάνω αρχική δικάσιµο η υπόθεση αναβλήθηκε εκ του πινακίου για τη δικάσιµο της 06.10.2014, µετά από αίτηση των αναιρεσειόντων, προκειµένου να κλητευθεί, µετά από αντικατάσταση της πρώτης αναιρεσίβλητης, η νοµίµως διοριζοµένη νέα εκκαθαρίστρια, της ανωτέρω υπό εκκαθάριση τεθείσας εταιρείας, ενόψει του ότι από την ήδη καθολική διάδοχό της «Τράπεζα Π.** Α.Ε.» είχε υποβληθεί η από 26.1.2011 αίτηση ενώπιον του αρµοδίου Εφετείου Θράκης µε αίτηµα την αντικατάσταση αυτής και τον διορισµό της τελευταίας ως εκκαθαρίστριας, δεδοµένου ότι µετά την συγχώνευσή της µε απορρόφηση απ’ αυτήν, αφού τηρήθηκαν οι νόµιµες διατυπώσεις, είχε απωλέσει πλέον την νοµική προσωπικότητά της, ώστε να µην καθίσταται πλέον δυνατή η συνέχιση της τεθείσης υπό εκκαθάριση εταιρείας, η οποία δεν είχε εισέτι ολοκληρωθεί.

Με την υπ’ αριθ. …/31.12.2013 απόφαση του Εφετείου Θράκης, έγινε δεκτή η ως άνω αίτηση και αντικαταστάθηκε η πρώτη αναιρεσίβλητη εκκαθαρίστρια εταιρεία και στην θέση της διορίστηκε η αιτούσα και ήδη καθολική διάδοχός της κατά τα λοιπά, «Τράπεζα Π.** Α.Ε.», η οποία απέκτησε πλέον και την ιδιότητα της πρώτης αναιρεσίβλητης, ως εκκαθαρίστριας, και κατέστη διάδικος µε δικαίωµα συνέχισης αυτοδικαίως της δίκης που ανοίχθηκε µε την προρρηθείσα ανακοπή των αναιρεσειόντων στην εκκρεµούσα ενώπιον του Αρείου Πάγου αίτηση αναιρέσεως αυτών, κατά της ως άνω απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθµα προς την παρούσα απόφαση πρακτικά, κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του πινακίου κατά την αναφερόµενη στην αρχή της παρούσης µετ’ αναβολή δικάσιµο (06.10.2014), δεν εµφανίσθηκε ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο η «Τράπεζα Π.** Α.Ε»., η οποία, ως καθολική διάδοχος δια συγχωνεύσεως µε απορρόφηση της πρώτης αναιρεσίβλητης εταιρείας «Ε.**», µε την υπ’ αριθ. …/31.12.2013 απόφαση του Εφετείου Θράκης, είχε διορισθεί και ως εκκαθαρίστρια της υπό εκκαθάρισης τεθείσης εταιρείας «Ξ.** Α.Ε.-Ι.** ΚΑΒΑΛΑΣ», σε αντικατάσταση της διορισθείσας αρχικώς ως εκκαθαρίστριας πρώτης αναιρεσίβλητης, µε την υπ’ αριθ. 226/2005 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, ώστε να καταστεί πλέον καθολική διάδοχος και νόµιµος εκπρόσωπος της αρχικής εκκαθαρίστριας (πρώτης αναιρεσίβλητης) και υπό την ιδιότητά της αυτή, η άνω τραπεζική εταιρία, να συνεχίσει αυτοδικαίως τη δίκη που ανοίχθηκε µε την αναίρεση, στη θέση της ως αναιρεσίβλητης.

Ωστόσο, όπως προκύπτει από την υπ’ αριθ. …/10.06.2014 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιµελήτριας στο Πρωτοδικείο Αθηνών, την οποία επικαλούνται και προσκοµίζουν οι επισπεύδοντες τη συζήτηση της υποθέσεως αναιρεσείοντες, ακριβές αντίγραφο της κρινοµένης αίτησης αναιρέσεως, µε πράξη ορισµού δικασίµου και κλήση προς συζήτηση για την αρχικώς ορισθείσα δικάσιµο της 16.12.2013, κατά την οποία η συζήτηση της υποθέσεως αναβλήθηκε εκ του πινακίου για την αναφερόµενη στην αρχή της παρούσης δικάσιµο (06.10.2014), καθώς και της υπ’ αριθ. …/13.5.2014 βεβαίωσης αναβολής της Γραµµατέως του Δικαστηρίου τούτου, µε την οποία ορίζεται νέα δικάσιµος της πιο πάνω αιτήσεως αναιρέσεως η 6.10.2014, ηµέρα Δευτέρα και ώρα 09.30 π.µ., επιδόθηκαν νοµίµως και εµπροθέσµως στην ανώνυµη τραπεζική εταιρεία µε την επωνυµία «ΤΡΑΠΕΖΑ Π.** Α.Ε.», µε την ιδιότητά της ως ειδικής εκκαθαρίστριας του ν. 1892/1990, µε βάση την υπ’ αριθ. 384/2013 απόφαση του Τριµελούς Εφετείου Θράκης, της εταιρείας «Ξ.** Α.Ε. Ι.** ΚΑΒΑΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», µε την οποία αντικαταστάθηκε η αρχικώς διορισθείσα ειδική εκκαθαρίστρια πρώτη αναιρεσίβλητη ανώνυµη εταιρεία µε την επωνυµία «Ε.**».

Εποµένως, σύµφωνα µε τις προπαρατεθείσες διατάξεις, η καταστάσα πλέον πρώτη αναιρεσίβλητη «ΤΡΑΠΕΖΑ Π.** Α.Ε.», δυνάµει της άνω εφετειακής απόφασης, ειδική εκκαθαρίστρια της τεθείσης υπό ειδική εκκαθάριση εταιρείας «Ξ.** Α.Ε. Ι.** ΚΑΒΑΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» σε αντικατάσταση της αρχικώς διορισθείσης ως ειδικής εκκαθαρίστριας «Ε.** FINANCE Α.Ε.», της οποίας ήδη κατά τα λοιπά ήταν καθολική διάδοχος, πρέπει να δικασθεί ερήµην, να προχωρήσει όµως η συζήτηση της υποθέσεως σαν να ήταν και αυτή παρούσα. (…)

Κατά το άρθρο 577 §§ 1-2 του ΚΠολΔ το δικαστήριο πρώτα συζητεί για το παραδεκτό της αναίρεσης, εάν δε η αναίρεση δεν ασκήθηκε νόµιµα ή αν λείπει κάποια προϋπόθεση για το παραδεκτό της ο Άρειος Πάγος την απορρίπτει και αυτεπαγγέλτως.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 46Α’ § 1 του ν. 1892/1990, που προστέθηκε µε το άρθρο 14 του ν. 2000/1991, µετά από αίτηση των πιστωτών που εκπροσωπούν το 51% του συνόλου των απαιτήσεων κατά των αναφερόµενων στην § 1 του άρθρου 46 του ίδιου νόµου προβληµατικών και υπερχρεωµένων επιχειρήσεων, το εφετείο της έδρας της επιχείρησης διατάσσει την ειδική εκκαθάριση αυτής και διορίζει εκκαθαριστή, µε απόφασή του που εκδίδεται σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 9 του ν. 1386/1993, δηλαδή µε απόφαση που πρέπει να εκδοθεί µέσα σε 15 ηµέρες από τη συζήτηση της αιτήσεως για τον διορισµό εκκαθαριστή και δεν υπόκειται σε τακτικά ή έκτακτα ένδικα µέσα.

Εξάλλου, κατά την § 2 του άνω άρθρου 46Α ο εκκαθαριστής υποχρεούται να προβεί στην λεπτοµερή καταγραφή και την εν συνεχεία πώληση µε δηµόσιο πλειοδοτικό διαγωνισµό όλου του ενεργητικού της επιχείρησης ως συνόλου και κατά την § 8 του ίδιου άρθρου, το προϊόν της εκκαθάρισης επέχει θέση πλειστηριάσµατος των άρθρων 1004 επ. ΚΠολΔ, ενώ κατά την § 10 του άρθρου αυτού, όπως αντικαταστάθηκε µε το άρθρο 53 § 3 του ν. 2224/1994, ο εκκαθαριστής συντάσσει πίνακα κατάταξης, σύµφωνα µε τα άρθρα 975 έως 979 και 1007 του ΚΠολΔ, εντός δεκαπέντε ηµερών από τη λήξη της προθεσµίας αναγγελίας των απαιτήσεων των δανειστών.

Σύµφωνα δε µε τις διατάξεις των άρθρ. 180, 181 και 182 του Πτωχευτικού Κώδικα (ν. 3588/ 2007) από την έναρξη ισχύος του, στις 16.9.2007, καταργήθηκαν, µεταξύ άλλων, και οι διατάξεις του άρθρ. 46α ν. 1892/ 1990, οι οποίες όµως εξακολουθούν να ισχύουν και να εφαρµόζονται στις εκκρεµείς διαδικασίες, όπως είναι και η επίδικη.

Περαιτέρω µε το άρθρο 2 § 3 του ν. 2702/1999 προστέθηκε στην ανωτέρω § 10 του άρθρου 46 Α’ εδάφιο, που ορίζει, µεταξύ άλλων, ότι «αρµόδιο για την εκδίκαση ανακοπών κατά του πίνακα κατάταξης είναι το εφετείο, στην περιφέρεια του οποίου έχει την έδρα του ο εκκαθαριστής. Στη δίκη ενώπιον του εφετείου εφαρµόζονται οι διατάξεις των §§ 1, 2, 4, 5 και 6 του άρθρου 270 του ΚΠολΔ. Οι διατάξεις του παρόντος εδαφίου εφαρµόζονται και στους πίνακες κατατάξεως που συντάσσονται από τους εκκαθαριστές των επιχειρήσεων, των οποίων το καθεστώς εκκαθάρισης διέπεται από τα άρθρα 9 και 10 του ν. 1386/ 1983.

Αποφάσεις επί ανακοπών κατά πινάκων κατάταξης που έχουν εκδοθεί κατά την έναρξη ισχύος του νόµου αυτού (2702/1999), καθίστανται αµετάκλητες, εφόσον έχουν εκδοθεί αποφάσεις του Εφετείου επ’ αυτών και δεν έχει συζητηθεί η τυχόν ασκηθείσα αίτηση αναιρέσεως κατ’ αυτών».

Από τη διατύπωση των άνω διατάξεων του ν. 2702/1999 προκύπτει ότι ο νοµοθέτης κατ’ αρχήν ρυθµίζει για το µέλλον – κατά τη γενικότερη αρχή του άρθρου 2 του ΑΚ – την αρµοδιότητα του δικαστηρίου που δικάζει την ανακοπή κατά του πίνακα (Εφετείο), την τηρητέα ενώπιον αυτού διαδικασία, καθώς και την εφαρµογή των διατάξεων αυτών και επί των ανακοπών κατά πινάκων που συντάσσονται για τηνεκκαθάριση των επιχειρήσεων κατά τα άρθρα 9 και 10 του ν. 1386/ 1983.

Εξάλλου στην Εισηγητική ‘Εκθεση του πιο πάνω νόµου αναφέρεται ότι µε την § 3 του άρθρου 2 του νόµου αυτού προστέθηκε εδάφιο στην § 10 του άρθρου 46 Α’ του ν. 1892/1990, µε σκοπό την επιτάχυνση της εκκαθάρισης, στο οποίο ορίζεται ότι οι ανακοπές εκδικάζονται σε πρώτο και τελευταίο βαθµό από το Εφετείο.

Επισηµαίνεται δε στην Εισηγητική Έκθεση ότι οι πιστωτές µέχρι σήµερα ασκούν πολλές φορές αβάσιµες ανακοπές κατά του πίνακα, µε αποτέλεσµα και η εκκαθάριση να διαιωνίζεται και να επιβαρύνεται µε έξοδα και οι πιστωτές να µη µπορούν να εισπράξουν τα ποσά για τα οποία έχουν καταταγεί και ότι µε την προτεινόµενη ρύθµιση εκτιµάται ότι οι σχετικές δικαστικές διενέξεις θα τελεσιδικούν µέσα σε διάστηµα 6-8 µηνών, αντί του απαιτουµένου µέχρι σήµερα 3-5 ετών.

Εν όψει της ως άνω για το µέλλον ρυθµίσεως της αρµοδιότητας του Εφετείου και της τηρητέας ενώπιον αυτού διαδικασίας, σε συνδυασµό και προς το άνω περιεχόµενο της Εισηγητικής Εκθέσεως, συνάγεται ότι σκοπός των προαναφερόµενων ρυθµίσεων είναι η επιτάχυνση της διαδικασίας της ειδικής εκκαθαρίσεως και της ικανοποιήσεως των δανειστών που κατατάσσονται στον πίνακα κατατάξεως, όχι µόνο δια της εισαγωγής αρµοδιότητας του Εφετείου κατά παράλειψη του Πρωτοδικείου αλλά και δια του αποκλεισµού της αναιρέσεως κατά των αποφάσεων αυτού.

Καθ’ ον δε λόγον η απευθείας αρµοδιότητα του Εφετείου εισάγεται για το µέλλον, για τον ίδιο ακριβώς λόγο και ο αποκλεισµός της αναιρέσεως κατά της αποφάσεώς του, που στον ίδιο σκοπό κατατείνει, ηθελήθη από το νοµοθέτη και για το µέλλον.

Συνεπώς η, κατά το γράµµα προβλέπουσα την απαγόρευση της αναιρέσεως για το παρελθόν, διάταξη του τελευταίου εδαφίου στο προστεθέν εδάφιο («αποφάσεις που έχουν εκδοθεί κατά την έναρξη της ισχύος του νόµου (2702/1999) καθίστανται αµετάκλητες, εφόσον έχουν εκδοθεί αποφάσεις του Εφετείου … «), ερµηνευόµενη τελολογικώς ως µέρος της συνολικώς προστεθείσας διατάξεως και όχι µεµονωµένως, έχει το σαφές αντικειµενικό νόηµα ότι δεν επιτρέπεται γενικώς αναίρεση κατ’ αποφάσεως του Εφετείου επί ανακοπής κατά του πίνακα στις παραπάνω εκκαθαρίσεις.

Είναι δε αυτονόητη η επικέντρωση της διατυπώσεως του τελευταίου αυτού υπεδαφίου στην αφορώσα το παρελθόν απαγόρευση της αναιρέσεως ακριβώς εν όψει της γενικότερης από το άρθρο 2 του ΑΚ αρχής της µη αναδροµικότητας του νόµου, εάν δεν προβλέπεται σαφώς το αντίθετο.

Διαφορετική ερµηνεία θα οδηγούσε στο άτοπο, οι εν λόγω διατάξεις, παρότι έχουν ως σκοπό την µελλοντική (µετά την ισχύ του νόµου 2702/1999) επιτάχυνση της ειδικής εκκαθαρίσεως και της ικανοποιήσεως των πιστωτών, να θεσπίζουν το αµετάκλητο µόνο για τις αποφάσεις που εκδόθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του νόµου (ΟλΑΠ 8/2003, 606/2012, ΑΠ 1645/2011, ΑΠ 409/2010, ΑΠ 1983/2008, ΑΠ 197/2006).

Σηµειώνεται, τέλος, ότι η απαγόρευση του ένδικου µέσου της αναιρέσεως δεν είναι αντίθετη προς τις διατάξεις των άρθρων 20 § 1 του Συντάγµατος και 6 § 1 της Ευρωπαϊκής Σύµβασης για τα Δικαιώµατα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), που κατοχυρώνουν το δικαίωµα πρόσβασης στα δικαστήρια, αφού οι διατάξεις αυτές δεν διασφαλίζουν και το δικαίωµα ασκήσεως ενδίκων µέσων κατά της αποφάσεως που θα εκδοθεί, εφόσον το ένδικο µέσο δεν είχε ασκηθεί νοµότυπα πριν από την απαγόρευση, σύµφωνα µε τις ισχύουσες κατά τον χρόνο της ασκήσεώς του διατάξεις (ΑΕΔ 48/1982, ΟλΑΠ 8/2003, ΟλΑΠ 27 – 28/2002).

Εν προκειµένω, µε την κρινόµενη αίτηση, κατά το µέρος που η συζήτηση αυτής είναι παραδεκτή και ασκείται εγκύρως από τους λοιπούς, εκτός των προαναφερόµενων αναιρεσειόντων, ζητείται από τους τελευταίους να αναιρεθεί η υπ’ αριθ. 3291/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε, σε πρώτο και τελευταίο βαθµό, µε βάση τις διατάξεις του άρθρου 2 § 3 του ν. 2702/1999, εκτός των άλλων, και επί της από 28.08.2007 ανακοπής των εν λόγω αναιρεσειόντων κατά των ήδη αναιρεσιβλήτων και του από 10.07.2007 πίνακα κατατάξεως δανειστών της πρώτης των αναιρεσιβλήτων εταιρίας µε την επωνυµία «Ε.**», ως εκκαθαρίστριας της ανώνυµης εταιρίας µε την επωνυµία «Ξ.** Α.Ε. – Ι.** ΚΑΒΑΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ», που είχε τεθεί υπό την ειδική εκκαθάριση του άρθρου 46 του ν. 1892/1990 µε την υπ’ αριθ. …/2005 απόφαση του Εφετείου Θράκης.

Σύµφωνα µε την προηγηθείσα µείζονα σκέψη, η προσβαλλόµενη αυτή απόφαση δεν υπόκειται στο ένδικο µέσο της αναιρέσεως και πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της από 06.06. 2011 αίτησης για αναίρεση της υπ’ αριθ. 3291/ 2008 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών ως προς τους αναιρεσείοντες µε αριθµούς 2, 3, 9, 14, 18, 24, 45, 53, 57, 58, 66, 69, 75, 93, 109, 110, 112, 124, 137, 138, 139, 140, 141 και 158, όπως τα ονόµατα αυτών αναφέρονται µε την σειρά αυτή στο προεισαγωγικό της παρούσης, να απορριφθεί η ίδια αναίρεση ως άκυρη ως προς τους µε αριθµούς 12, 55 και 97 αναιρεσείοντες, ήτοι τους Μ.Ι.Γ.**, Α.Κ.** του Α.** και Ι.Π.** του Α.**, αντιστοίχως, και να απορριφθεί ως απαράδεκτη ως προς τους λοιπούς αναιρεσείοντες, όπως τα ονόµατα αυτών αναφέρονται στο προεισαγωγικό της παρούσης.

Πρέπει, επίσης, να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες για τους οποίους απορρίπτεται η αναίρεση στα δικαστικά έξοδα των παρισταµένων αναιρεσιβλήτων (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ και ως προς το Ελληνικό Δηµόσιο και 22 του ν. 3693/1957), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

Για τους λόγους αυτούς Κηρύσσει απαράδεκτη την από 06.06.2011 αίτηση για αναίρεση της υπ’ αριθ. …/2008 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, ως προς τους αναιρεσείοντες µε αριθµούς 2, 3, 9, 14, 18, 24, 45, 53, 57, 58, 66, 69, 75, 93, 109, 110, 112, 124, 137, 138, 139, 140, 141 και 158, όπως τα ονόµατα αυτών αναφέρονται µε την σειρά αυτή στο προεισαγωγικό της παρούσης αποφάσεως.

Απορρίπτει την ίδια από 06.06.2011 αίτηση για αναίρεση της υπ’ αριθ. …/2008 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, ως προς τους λοιπούς αναιρεσείοντες, όπως επίσης τα ονόµατα αυτών αναφέρονται στο προεισαγωγικό της παρούσης αποφάσεως.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες ως προς τους οποίους απορρίπτεται η αναίρεση στα δικαστικά έξοδα των δεύτερης, έβδοµου, και ένατης των αναιρεσιβλήτων (που κατέθεσαν προτάσεις), τα οποία ορίζει για κάθε χωριστή παράσταση στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ, της όγδοης (που δεν κατέθεσε προτάσεις), στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ και των τρίτης, τέταρτης, πέµπτης και έκτου, που όλες εκπροσωπούνται από το Ελληνικό Δηµόσιο, στο ενιαίο ποσό των τριακοσίων πενήντα (350) ευρώ.

ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Η φύση της ιδιότητας του ειδικού εκκαθαριστή του άρθρου 46α ν. 1892/90 – Μεταβίβασή της σε περίπτωση συγχώνευσης τραπεζικών ιδρυµάτων

Με τις διατάξεις των άρθρων 46, 46α και 46β του ν. 1892/ 1990, όπως ισχύουν, τίθεται το νοµοθετικό πλέγµα που αφορά την ειδική εκκαθάριση της επιχείρησης, ως τρόπο εξυγίανσης αυτής.

Η εκκαθάριση του άρθρου 46 αποτελεί µια µορφή εκκαθάρισης ισοδύναµη προς την πτώχευση, µε σκοπό την ικανοποίηση των δανειστών µέσω της δια πλειστηριασµού εκποίησης της περιουσίας της επιχείρησης µε τη διαδικασία των άρθρων 9 και 10 του ν. 1386/1983, που είναι κατά βάση η ειδική εκκαθάριση των άρθρων 18 επ. του ν. 3562/ 1956 (βλ. ΝΣΚ 530/2006, ΝΣΚ 477/2006, Λ. Κοτσίρης – Ρ. Χατζηνικολάου , Το δίκαιο εξυγίανσης και εκκαθάρισης των προβληµατικών επιχειρήσεων 2006, σ. 123 επ.). Το άρθρο 46α αναφέρεται στην ειδική εκκαθάριση των προβληµατικών επιχειρήσεων, µε σκοπό την πώληση µε δηµόσιο πλειοδοτικό διαγωνισµό του ενεργητικού της επιχείρησης ως συνόλου, απαλλαγµένης χρεών (46α § 2) και µόνο αν αποτύχει η προσπάθεια αυτή, ο εκκαθαριστής προχωρά στην τµηµατική πώληση των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης, που οδηγεί στη διάλυσή της (46α § 11).

Από τις ανωτέρω διατάξεις και ειδικότερα από το άρθρο 9 § 3 του ν. 1386/1983, στο οποίο παραπέµπουν το άρθρο 46 § 1 και το άρθρο 46α § 12 του ν. 1892/1990, προκύπτει ότι µε τη δηµοσίευση της απόφασης του Εφετείου µε την οποία ορίζεται ο εκκαθαριστής παύει αυτόµατα (χωρίς δηλαδή κοινοποίηση της απόφασης προς την επιχείρηση) η εξουσία των οργάνων διοίκησης της εταιρίας, µε περιέλευση της διοίκησης, διαχείρισης και εκπροσώπησής της στον εκκαθαριστή. Η επιχείρηση, όµως, που τίθεται στο καθεστώς της ειδικής εκκαθάρισης του άρθρου 46α §§ 1 και 2 του ν. 1892/1990, εξακολουθεί να υφίσταται και µετά τη σχετική απόφαση του Εφετείου. Εάν δε ο φορέας της επιχείρησης είναι εταιρεία, εξακολουθεί να υφίσταται και η νοµική προσωπικότητα της εταιρείας, όπως εξακολουθούν να υφίστανται και τα όργανα της εταιρείας (βλ. ΝΣΚ 477/2006, ΝΣΚ 61/1996, Ολ. πλειοψηφία, ΣτΕ 4104/ 2005, ΣτΕ 1042/ 2004, ΕφΘ 3120/ 1999, ΔΕΕ 2000. 629, Π. Μάζη , Η ειδική εκκαθάριση των προβληµατικών επιχειρήσεων 2005, σ.138). Υποστηρίζεται ότι ο εκκαθαριστής κατά τη διάρκεια της ειδικής εκκαθάρισης, ασκεί τη διοίκηση, διαχείριση και εκπροσώπηση της επιχείρησης, όχι ως εταιρικό όργανο αλλά ως δηµόσιος λειτουργός (βλ. ΑΠ 1504/ 2002, ΔΕΕ 2003/ 178, ΕΕµπΔ 2002. 882, ΝΣΚ 530/2006, οµοίως και οι Λ.Κοτσίρης – Ρ. Χατζηνικολάου , Το δίκαιο εξυγίανσης και εκκαθάρισης των προβληµατικών επιχειρήσεων 2006, σ. 134, Λ. Κοτσίρης , Γνωµοδότηση ΔΕΕ 1995. 1029), διορισµένος από το Εφετείο για να επιτελέσει συγκεκριµένο σκοπό που εξυπηρετεί το δηµόσιο συµφέρον, δηλαδή την εξυγίανση της επιχείρησης µε την πώληση του ενεργητικού ως συνόλου και την ικανοποίηση των πιστωτών µε τη διανοµή του προϊόντος της εκποίησης (βλ. ΑΠ 1504/2002, ΝΣΚ 530/2006, ως ανωτέρω). Την άποψη ότι ο διοριζόµενος από το δικαστήριο ειδικός εκκαθαριστής (άρθρο 9 § 3 ν. 1386/1983) επιτελεί λειτούργηµα, όπως και ο σύνδικος στην πτώχευση, υποστηρίζει και ο Π. Μάζης , Η ειδική εκκαθάριση των προβληµατικών επιχειρήσεων 2005, σ. 133- 134.

Υποστηρίζεται επίσης (ΝΣΚ 530/2006) ότι κατ’ εξαίρεση του ανωτέρω κανόνα, στις περιπτώσεις που ο εκκαθαριστής συνεχίζει ο ίδιος την λειτουργία της επιχείρησης και µετά τη δηµοσίευση της δικαστικής απόφασης, ενεργεί όχι µόνο ως δηµόσιος λειτουργός αλλά και ως εταιρικό όργανο, διότι η δράση του εκτείνεται σε ουσιαστική διαχείριση της περιουσίας της εταιρείας, από την οποία δηµιουργούνται δικαιώµατα και υποχρεώσεις έναντι τρίτων.

Η σχολιαζόµενη απόφαση δέχεται ότι, σε περίπτωση συγχώνευσης ανωνύµων εταιρειών, στην επερχόµενη κατά το άρθρο 75 § 1 εδάφιο α΄ του κ.ν. 2190/1920 οιονεί καθολική διαδοχή, δεν περιλαµβάνεται η ιδιότητα του εκκαθαριστή του άρθρου 46α του ν. 1892/90, ακριβώς για τον λόγο ότι αυτός ασκεί δηµόσιο λειτούργηµα, σύµφωνα µε τα προεκτεθέντα, αυτή του δε η ιδιότητα δεν περιλαµβάνεται στα δικαιώµατα, τις υποχρέωσεις και τις έννοµες σχέσεις που µεταβιβάζονται µε καθολική διαδοχή στην απορροφώσα εταιρεία.

Σύµφωνα µε την κρατούσα άποψη στη θεωρία και τη νοµολογία η συγχώνευση είτε µε απορρόφηση, είτε µε σύσταση νέας εταιρείας οδηγεί σε λύση των απορροφουµένων ή συγχωνευοµένων εταιρειών και εποµένως σε περάτωση της νοµικής προσωπικότητάς τους. Οι απορροφούµενες ή συγχωνευόµενες εταιρείες λύνονται χωρίς να ακολουθήσει εκκαθάριση και µεταβιβάζουν το σύνολο της περιουσίας τους (ενεργητικό και παθητικό) στην απορροφώσα ή την νέα εταιρεία που συνιστάται, από δε την νόµιµη καταχώρηση της εγκριτικής απόφασης της Διοίκησης, αυτοδίκαια και ταυτόχρονα, χωρίς καµιά άλλη διατύπωση, η απορροφώσα ή η νέα εταιρία υποκαθίσταται σε όλα γενικά τα δικαιώµατα και τις υποχρεώσεις των εταιριών που λύονται και η µεταβίβαση αυτή εξοµοιώνεται µε καθολική διαδοχή, τόσο για τις συγχωνευόµενες εταιρείες όσο και έναντι τρίτων. Η υπεισέλευση αυτή αποτελεί έννοµο αποτέλεσµα της προβλεπόµενης και ρυθµιζόµενης από το άρθρο 75 § 1 του κ.ν. 2910/1920, συγχώνευσης των ανώνυµων εταιριών, δυνάµει των διατάξεων του οποίου επέρχεται οιονεί καθολική διαδοχή, ήτοι εκ του νόµου και όχι συµβατικά (περί της νοµικής φύσης της συγχώνευσης βλ. σηµείωµα Χρήστου Χρυσ άνθη σε ΟλΑΠ 12/1999 σε ΔΕΕ 606 µε τις εκεί παραποµπές.)

Η υιοθέτηση της παραπάνω άποψης δεν καλύπτει την µεταβίβαση των διοικητικών αδειών που έχουν χορηγηθεί στον φορέα που συγχωνεύεται και γενικότερα δεν εξασφαλίζει την επιβίωση των σχέσεων Δηµοσίου Δικαίου, οι οποίες συχνά διαµορφώνονται ως έντονα προσωποπαγείς (βλ. σηµείωµα Χρήστου Χρυσάνθη ως ανωτέρω).

Σύµφωνα µε την αντίθετη άποψη, ότι, δηλαδή, το νοµικό πρόσωπο της εταιρείας που απορροφήθηκε δεν εξαφανίζεται αλλά συνεχίζει να υπάρχει στο πρόσωπο της απορροφώσας εταιρείας υπό νέο οργανωτικό και διοικητικό φορέα, (βλ. Λ. Γεωργακόπουλο σε εγχειρίδιο Εµπορικού Δικαίου, Εταιρείες 1996. 637, Κ.Γ. Π α µ πούκη , Δίκαιο Ανωνύµων Εταιρειών 1991 σ. 185 επ., Τύχη της µίσθωσης στη συγχώνευση της µισθώτριας εταιρίας, Eπισκ EµπΔικ 1996. 81 επ., Αλ. Κιάντου – Π α µ πούκη , Συγχώνευση Εµπορικών Εταιρειών 1961 σ. 72 § 18,47), δεν χωρεί διαδοχή ή υποκατάσταση, αφού πρόκειται για συνέχιση του νοµικού προσώπου. Η άποψη αυτή εξυπηρετεί τη συγχώνευση και τους στόχους της που είναι η συνένωση όλων των περιουσιακών και προσωπικών στοιχείων των συγχωνευοµένων εταιρειών υπό ένα ενιαίο φορέα και η συνέχιση του προσώπου υπό νέο οργανωτικό και διοικητικό σχήµα. Στην περίπτωση αυτή διασώζονται οι διοικητικές άδειες και τα προνόµια και οι εν γένει δηµοσίου δικαίου σχέσεις.

Ειδικά, για την περίπτωση της ειδικής εκκαθάρισης του άρθρου 46α του ν. 1892/1990, θα πρέπει πρώτα να διερευνηθεί αν πράγµατι η ιδιότητα του ειδικού εκκαθαριστή του άρθρου 46α του ν. 1892/1990 περιλαµβάνεται στις προσωποπαγείς δηµοσίου δικαίου σχέσεις.

Ως γνωστόν, δηµοσίου δικαίου σχέσεις δηµιουργούνται από την δράση του Δηµοσίου ή των νοµικών προσώπων δηµοσίου δικαίου που ασκείται µε το ένδυµα της δηµόσιας εξουσίας. Συνεπώς, για να χαρακτηρισθεί µια έννοµη σχέση ως δηµοσίου δικαίου, το ένα τουλάχιστον από τα µέρη πρέπει είναι δηµόσιο νοµικό πρόσωπο. Στη χώρα µας πάντως, σύµφωνα µε την κρατούσα άποψη, η νοµολογία για την οριοθέτηση της διοικητικής πράξης φαίνεται να υιοθετεί την υποκειµενική θεωρία (Γεωργιάδης Απόστολος , Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου, Συντετµηµένη έκδοση προς χρήση των φοιτητών, 2007, σ. 31), σύµφωνα µε την οποία στον τοµέα του δηµοσίου δικαίου ανήκουν οι κανόνες δικαίου στους οποίους ένα τουλάχιστον υποκείµενο είναι ή το Κράτος ή οποιοδήποτε άλλο νοµικό πρόσωπο δηµοσίου δικαίου, γεγονός που δεν συµβαίνει εν προκειµένω. Η δε διαδικασία που διέπει τον ορισµό και τις αρµοδιότητες του ειδικού εκκαθαριστή δεν δεσµεύεται από οποιαδήποτε διοικητική διαδικασία θεσπιζόµενη µε κανόνες δηµοσίου δικαίου.

Περαιτέρω, τίθεται σε αµφιβολία εάν ο εκκαθαριστής του άρθρου 46α εντάσσεται στους δηµόσιους λειτουργούς, για τον πρόσθετο λόγο ότι για την εκτέλεση των καθηκόντων του και πάντως πριν από την έναρξη της άσκησης αυτών δεν δίδει όρκο της υπηρεσίας του ενώπιον αρµοδίου δικαστηρίου, δεν εγγράφεται σε µητρώα εκκαθαριστών, ούτε υπάγεται σε οποιαδήποτε πειθαρχική εξουσία. Μόνος δε ο σκοπός της εξυπηρέτησης του δηµόσιου συµφέροντος µέσω της εξυγίανσης της επιχείρησης µε την πώληση του ενεργητικού ως συνόλου και την ικανοποίηση των πιστωτών µε την διανοµή του προϊόντος της εκποίησης, δεν αρκεί για την ένταξη του ανωτέρω στους δηµόσιους λειτουργούς.

Εφόσον, λοιπόν, ως συνέπεια της συγχώνευσης, επέρχεται καθολική διαδοχή µεταξύ των συγχωνευοµένων τραπεζικών ιδρυµάτων και στον βαθµό που η µοναδική προϋπόθεση που θέτει ο ν. 1892/20, ως προς το πρόσωπο του εκκαθαριστή, είναι η ιδιότητα της Τράπεζας ή θυγατρικής της επιχείρησης εν γένει, χωρίς άλλα χαρακτηριστικά, συµπεραίνεται ότι καθίσταται δυνατή η µεταβίβαση (µε καθολική διαδοχή) της ιδιότητας του εκκαθαριστή του άρθρου 46α του ν. 1892/1990 από την απορροφούµενη τράπεζα στην απορροφώσα τράπεζα ή στην δηµιουργούµενη από τη συγχώνευση νέα τράπεζα, χωρίς ανάγκη προσφυγής στο αρµόδιο δικαστήριο για τον εκ νέου διορισµό εκκαθαριστή.

Αλλά και υπό την εκδοχή ότι πρόκειται για δηµοσίου δικαίου σχέση και πάλι αυτή µεταβιβάζεται στην απορροφώσα τράπεζα, στο βαθµό που κατά τη συγχώνευση πιστωτικών ιδρυµάτων, επιβιώνει, εµµέσως, η νοµική προσωπικότητα των συγχωνευοµένων, δυνάµει των διατάξεων των §§ 13 και 14 του άρθρου 16 του ν. 2515/1997, σύµφωνα µε τις οποίες: “… 13. Όπου σε νόµο, διάταγµα ή υπουργική απόφαση αναφέρεται κάποιο από τα συγχωνευόµενα πιστωτικά ιδρύµατα, νοείται ότι αναφέρεται κατά περίπτωση το απορροφόν ή το νέο πιστωτικό ίδρυµα που συνίσταται µε τη συγχώνευση. 14. Κάθε διάταξη νόµου, διατάγµατος ή υπουργικής απόφασης υπέρ κάποιου από τα συγχωνευόµενα πιστωτικά ιδρύµατα θεωρείται ότι ισχύει, κατά περίπτωση, υπέρ του απορροφώντος ή του νέου. ..”. Τούτο διότι, οι διατάξεις αυτές υιοθετούν, εµµέσως, την συνέχιση της νοµικής προσωπικότητας των συγχωνευοµένων τραπεζικών ανωνύµων εταιρειών, µε σκοπό να εξασφαλισθεί η επιβίωση των διοικητικών αδειών ή προνοµίων που έχουν χορηγηθεί στα συγχωνευό µενα πιστωτικά ιδρύµατα (βλ. σηµείωµα Χρήστου Χρυσάνθη σε ΟλΑΠ 12/ 1999, ως αν.).

Κατόπιν των ανωτέρω, οποιαδήποτε από τις ως άνω θεωρίες και αν υιοθετηθεί, είτε δηλαδή η θεωρία της συνέχισης της νο µικής προσωπικότητας του συγχωνευοµένου νοµικού προσώπου υπό άλλο νοµικό µανδύα, είτε η θεωρία της καθολικής διαδοχής (εφόσον δεχθούµε ότι ο ειδικός εκκαθαριστής δεν τυγχάνει δηµόσιος λειτουργός), είτε τέλος η συνέχιση της νοµικής προσωπικότητας των συγχωνευοµένων πιστωτικών ιδρυµάτων που βασίζεται στις ειδικές διατάξεις των §§ 13 και 14 του άρθρου 16 του ν. 2515/ 1997, οδηγούµεθα στο συµπέρασµα ότι η ιδιότητα του ειδικού εκκαθαριστή του άρθρου 46α του ν. 1892/1990 περιλαµβάνεται στις έννοµες σχέσεις που µεταβιβάζονται, στην περίπτωση της συγχώνευσης τραπεζικών ιδρυµάτων.

Ιωάννα Καραχάλιου

Δικηγόρος – Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια

Αστική ευθύνη μελών Δ.Σ.

admin — Mon, 06 Mar 2017 10:28:28 +0000

Η αστική ευθύνη των µελών του Διοικητικού Συµβουλίου της α.ε. έναντι του δηµοσίου και των οργανισµών κοινωνικής ασφάλισης

Θέµατα αστικής ευθύνης των µετόχων έναντι των ανωτέρω φορέων

Περίληψη Εισήγησης

Ι. Αστική Ευθύνη των µελών Δ.Σ
I.i. Νοµική φύση της ευθύνης των Διοικούντων

Εκ του νόµου ( ex lege) – Αναγκαστικού δικαίου
Γνήσια αντικειµενική. Συνδέεται αποκλειτικά µε την ιδιότητά τους. Υφίσταται ανεξαρτήτως πταίσµατος των διοικούντων (ΣτΕ 3/2000 ΕλλΔ/νη 2001/263, Στε 2030/2004 ΔΕΕ 2006/684)
Εξαιρετική (για αλλότρια χρέη) ΑΠ 538/66, 435/66, 802/76, ΕΦΑΘ 588/86)
Επικουρική ή Πρόσθετη (ΣτΕ 1590/2000 Δ.Δ 2001/1062, ΣτΕ 3/2000 Δ/νη2001/263, ΑΠ 802/76 Δίκη 1977/208, ΣτΕ 3333/2008 ΝΟΜΟΣ, ΣτΕ 708/2008 ΔΦΝ 2010/1368, ΔΕφΑθ 44/2010 ΝΟΜΟΣ, ΔΕφΘ 124/2012 ΕΔΔΔΔ2012/500)
Όχι επικουρική (ΝΣΚ 538/2006, Μάρκου Το Διοικητικό Συµβούλιο της ΑΕ σε. 323) ή εγγυητική
Παθητική εις ολόκληρον (481- 488 ΑΚ)
Αλληλέγγυα (άρθρο 29 ΕισΝΑΚ)

I.ii. Ιστορική αναδροµή

1. Άρθρο 41 παρ. 6 του Ν. 1640/1919 «περί κώδικος φορολογίας καθαρών προσόδων», όπως προστέθηκε µε το άρθρο 19 παρ. 1 του ν.δ της 19-3-1923
Περιεχόµενο
Ευθύνη: Προσωπική και αλληλέγγυα
Ευθυνόµενα Πρόσωπα: Διευθυντές, διαχειριστές ή διοικούντες σύµβουλοι και εκκαθαριστές
Νοµικά πρόσωπα: Ανώνυµες εταιρείες και συνεταιρισµοί διαλυόµενα ή συγχωνευόµενα
Φόροι: Εισοδήµατος και παρακρατούµενοι φόροι

2. Άρθρο 17 του ΝΔ 3843/58, (φορολογία εισοδήµατος νοµικών προσώπων)
Προσθήκες
-Ευθυνόµενα πρόσωπα: Διοικούντες Σύµβουλοι – απορροφούσα ή συνιστωµένη νέα εταιρεία
-Νοµικά πρόσωπα: Συνεταιρισµοί
-Φόροι: Παρακρατούµενοι
-Δικαίωµα αναγωγής

3. Με το άρθρο 10 του Ν. 547/77 αντικαταστάθηκε η ως άνω διάταξη και αντί
του όρου “διοικούντες σύµβουλοι” τέθηκε ο όρος “διευθύνοντες σύµβουλοι”,
προστέθηκε η φράση “αδιαφόρως του χρόνου βεβαιώσεώς των στην παρ. 1
εδ α και β.

4. Άρθρο 115 του Ν. 2238/94 “Κώδικας Φορολογίας εισοδήµατος φυσικών
και νοµικών προσώπων”.

I. iii. Προϊσχύσαν δίκαιο

– ΔΗΜΟΣΙΟ
I.iii.i. Περιεχόµενο Άρθρου 115 ν. 2239/1994 Ευθύνη διοικούντων νοµικά πρόσωπα

Α. Κατά τον χρόνο της διάλυσης ή συγχώνευσης
-Ευθυνόµενα πρόσωπα: διευθυντές, διαχειριστές ή διευθύνοντες σύµβουλοι και εκκαθαριστές. Απορροφώσα ή νέα εταιρεία σε περίπτωση συγχώνευσης
-Νοµικά πρόσωπα: Ηµεδαπές ΑΕ, Συνεταιρισµοί, Λοιπά Νοµικά πρόσωπα άρθρου 101 (διευθυντές, διαχειριστές, εντεταλµένοι)
-Φόροι: Φόρος εισοδήµατος- παρακρατούµενοι φόροι
-Βεβαίωση φόρου: οποτεδήποτε
-Δικαίωµα αναγωγής: κατά των προσώπων που διατέλεσαν σύµβουλοι, καθώς και µέλη ή µέτοχοι του νοµικού προσώπου κατά το χρόνο της διάλυσής του ως προς τους φόρους που αφορούν σε χρήσεις προγενέστερες από την έναρξη της εκκαθάρισης, ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσής τους.

Β. Κατά τη διάρκεια λειτουργίας
Ευθυνόµενα Πρόσωπα: Τα αυτά ως άνω πρόσωπα
Φόροι: Παρακρατούµενοι
α) Αν έχει γίνει η παρακράτηση φόρου, όλα τα πρόσωπα που είχαν µία από τις ως άνω ιδιότητες από τη λήξη της προθεσµίας απόδοσης του φόρου και µετά.
β) Αν δεν έχει γίνει η παρακράτηση φόρου, όλα τα πρόσωπα, που είχαν µία από τις πιο πάνω ιδιότητες κατά το χρόνο που υπήρχε η υποχρέωση παρακράτησης του φόρου.

Νοµολογία (κοινή µε ΙΚΑ)

Πρόσωπα ευθυνόµενα
Ευθύνονται µόνο τα αναφερόµενα στο άρθρο 115 ν 2238/94 πρόσωπα. Στον κύκλο αυτό των προσώπων δεν µπορούν να περιληφθούν και άλλα πρόσωπα, όπως είναι τα έχοντα την ιδιότητα του αναπληρωτή των ρητώς και περιοριστικώς αναφερόµενων στο νόµο προσώπων (αξιωµατούχων), π.χ. αντιπρόεδρος Δ.Σ., αναπληρωτές του Διευθύνοντος Συµβούλου Α.Ε., έστω και αν τα πρόσωπα αυτά ενδεχοµένως άσκησαν διοίκηση ή αναµείχθηκαν στη διαχείριση των εταιρικών υποθέσεων.

ΣτΕ 2030/2004 ΔΦΝ 2005/1556, ΣτΕ 255/2009 Νόµος, ΣτΕ 2028/97 ΔΔ 1998/475, ΣτΕ 4754/98, ΣτΕ 4462/1990 ΔΔ 1991/1322, ΕφΘ 719/2009 ΔΕΕ 2009/1214, ΔΕφΑθ 637/2007 Ε7 2009, Διοικ.Πρωτ. Αθ. 6891/2006 ΔΦΝ 2007/1168, 6656/2006 και 6657/2006, ΝΣΚ 173/ 2001, Πολ. 1028/1-4-2004 σε ΔΦΝ 2004/806, Πολ 1103/2004.

Πρόεδρος
Δεν ευθύνεται: ΔΠρΑθ 14218/2004 (ΝΟΜΟΣ, Ε7 2006/221)

Αντιπρόεδρος
Δεν ευθύνεται: ΕφΘεσ 719/2009 ΔΕΕ 2009/1214, ΔΠρΠειρ 625/2008 ΝΟΜΟΣ

Απλό µέλος
Δεν ευθύνεται: ΕφΘεσ 719/2009 ΔΕΕ 2009/1214, ΜΠρΘεσ 985/2005 ΝΟΜΟΣ, ΑΡΜ 2005/927, ΔΠρΠειρ 625/2008 νοµοσ, ΔΠρΘεσ 278/2012 αδηµ.

Μέλη προσωρινής Διοίκησης Αρθρου 69 ΑΚ
Δεν ευθύνονται: ΣτΕ (επταµελούς) 2030/2004, ΣτΕ (πενταµελούς) 102/2004 σε ΕΔΚΑ 2004 σελ. 435, Επισκ.ΕµπΔ 2004, 389).

Αντίθετα ευθύνονται σύµφωνα µε παλαιότερη νοµολογία: ΣτΕ 3/2000 (ΝΟΜΟΣ, Δ/ΝΗ 2001/263, ΛΟΓΙΣΤΗΣ 2001/471), 1590/2000 (ΝΟΜΟΣ, ΔΔΙΚΗ 2001/1062, ΔΦΟΡΝΟΜΟΘ 2002/76, ΕΔΚΑ2002/16, ΛΟΓΙΣΤΗΣ 2001/1573, ΦΟΡΕΠΙΘ 2002/320), ΣτΕ 3350/1995 ΔΔ 1997/416, 4976/96, 3350/95

Προσωρινός Εκκαθαριστής Αρθρου 73β ΑΚ
Δεν ευθύνεται µε την ίδια επιχειρηµατολογία που ισχύει για την προσωρινή διοίκηση άρθρου 69ΑΚ

Ειδική Εκκαθάριση άρθρου 46α Ν 1892/2015
Δεν αποτελεί λόγο λύσης της εταιρείας άρα ο διευθύνων σύµβουλος δεν ευθύνεται ΣτΕ 1042/2004 (ΝΟΜΟΣ, ΔΕΕ 2004/1306, ΣτΕ 4104/2005 ( ΝΟΜΟΣ)

Παραίτηση
– Διευθύνων Σύµβουλος που παραιτήθηκε (ΙΚΑ). Δεν ευθύνεται εφόσον δηµοσιεύθηκε στο Μ.Α.Ε η παραίτησή του (Α.Π (Ποιν) 404/2008 Νόµος, Α.Π (Ποιν) 1208/2007 Νόµος, ΔΠρΑθ 6891/2006 ΔΦΟΡΝ 2007/1168
– Ο παραιτηθείς από τη διοίκηση αε δεν ευθύνεται για την πληρωµή των φόρων, αν, κατά την κήρυξη της εταιρείας σε πτώχευση, έχει αναλάβει η νέα διοίκηση, άλλως εξακολουθεί να ευθύνεται. (ΣτΕ 2028/1997 ΝΟΜΟΣ, ΔΔΙΚΗ 1998/475, ΝΟΒ 1999/324)
– Διοίκηση που παραιτήθηκε (ΙΚΑ) . Δεν ευθύνεται εφόσον παραιτήθηκε πριν την επιβολή των εισφορών και ανέλαβε η νέα διοίκηση (ΔΠρΜυτιλήνης 208/2005 (ΕΔΚΑ 2006/871) Άλλως ΜΔΠρΑθ 4008/2005 (ΝΟΜΟΣ, ΔΦορΝ 2006/1607)
– Ο παραιτηθείς εκπρόσωπος της εταιρείας δεν ευθύνεται κατά τα ως άνω, εάν, κατά το χρόνο της κηρύξεώς της σε πτώχευση, έχει αναλάβει τα καθήκοντά της νέα διοίκηση ΣτΕ 1590/2000 ΝΟΜΟΣ, ΔΔΙΚΗ 2001/1062, ΔΦΟΡΝΟΜΟΘ 2002/76, ΕΔΚΑ2002/16, ΛΟΓΙΣΤΗΣ 2001/1573, ΦΟΡΕΠΙΘ 2002/320, ΣτΕ 3/2000 (ΝΟΜΟΣ, Δ/ΝΗ 2001/263, ΛΟΓΙΣΤΗΣ 2001/471)
– Ο παραιτηθείς από τη διοίκηση της εταιρείας, πριν από την κήρυξή της σε πτώχευση, δεν ευθύνεται για την πληρωµή του φόρου της εταιρείας ΣτΕ 3936/1999 (ΝΟΜΟΣ)
– Δεν απαλλάσεται αν το δικαίωµα παραίτησης ασκήθηκε καταχρηστικά (δηλ. µε αποκλειστικό σκοπό να αποφύγει την πληρωµή των οφειλοµένων φόρων ΔΕφΠειρ 1/1993 ΔΔ 1994/398)
– To πρόσωπο, το οποίο παραιτήθηκε από τη διοίκηση της ανώνυµης εταιρείας, δεν ευθύνεται για την πληρωµή του οφειλόµενου από αυτήν φόρου, αν κατά την κήρυξη της σε πτώχευση, έχει αναλάβει τα καθήκοντα της νέα διοίκηση της εταιρείας, εφόσον όµως αυτή έχει οριστεί από τα καταστατικά όργανα της εταιρείας, όχι δε και στην περίπτωση, κατά την οποία η τελευταία διοικείται από προσωρινή διοίκηση, που έχει οριστεί µε δικαστική απόφαση κατά το άρθρο 69 Α.Κ. (ΔΠρΠειρ 1017/2010 ΝΟΜΟΣ)

Διευθύνων Σύµβουλος ΑΕ που συµµετέχει σε ΟΕ ή ΕΕ
Δεν ευθύνεται για τα χρέη της εταιρείας στην οποία η ΑΕ είναι οµόρρυθµος εταίρος ΣτΕ 2255/2009 ΔΕΕ 2009/1279

Πτώχευση-Πτωχευτικός Συµβιβασµός
Ν.Σ.Κ 802/1977 : Εξωπτωχευτικός συµβιβασµός Η συµβιβαστική επίλυση της διαφοράς για όλο το χρέος (εξωπτωχευτικός συµβιβασµός) µε έναν από τους ευθυνόµενους “εις ολόκληρον” οφειλέτες ενεργεί υποκειµενικά, δηλαδή ωφελεί µόνο τον συµβιβασθέντα και όχι τους συνοφειλέτες του, οι οποίοι εξακολουθούν να ευθύνονται καθένας στο ακέραιο, µέχρι την πλήρη εξόφληση του χρέους. ΝΣΚ 951/1977, 883/1978: Πτώχευση

Σε περίπτωση περάτωσης της πτώχευσης του οφειλέτη του Δηµοσίου µε πτωχευτικό συµβιβασµό και µετά την καταβολή σε αυτό του ποσοστού που όρισε ο συµβιβασµός, το υπόλοιπο µη προνοµιακό χρέος που παραµένει ως φυσική ενοχή θα πρέπει να διαγράφεται.

Εξαίρεση από τα παραπάνω αποτελούν οι περιπτώσεις πτώχευσης των νοµικών προσώπων όπου εξακολουθεί να υφίσταται ευθύνη των εκπροσώπων τους για το υπόλοιπο ποσοστό του µη προνοµιακού χρέους από φόρο εισοδήµατος, παρακρατούµενους φόρους και ΦΠΑ που δεν κάλυψε ο πτωχευτικός συµβιβασµός.

Δεν ευθύνονται τα συνυπόχρεα πρόσωπα για το πλέον του πτωχευτικού συµβιβασµού αποµένον ποσό χρεών (ΣτΕ 333/2008 ΝΟΜΟΣ, ΔΕφΑθ 1930/1999, ΔΠρΑθ 5399/1991 ΔΙΚΗ 1992/875)

Πρόσθετοι φόροι
Δεν υφίσταται ατοµική ευθύνη των εκπροσώπων κεφαλαιουχικών εταιρειών, πριν απο τη λύση τους, για καταβολή πρόσθετων φόρων των άρθρων 1, 2 και 3 του ν. 2523/97 λόγω µη υποβολής δήλωσης ή υποβολής εκπρόθεσµης ή ανακριβούς τοιαύτης. Οι πρόσθετοι φόροι δεν είναι φόροι αλλά χρηµατικές διοικητικές κυρώσεις (ΝΣΚ 80/2006, Ψυχογιός: Η έκταση και οι προϋποθέσεις της ατοµικής ευθύνης των διοικούντων νοµικά πρόσωπα για χρέη αυτών προς το Δηµόσιο, σε ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ 2008 ΣΕΛ.135).

Ειδικές περιπτώσεις

Κατ’ εξαίρεση οι διατάξεις του άρθρου 115 δεν έχουν εφαρµογή επί προσώπων που διορίσθηκαν ή εκλέχθηκαν στη διοίκηση υπό εκκαθάριση εταιρειών των νόµων 1386/83, 1892/90 και 2000/91 ή ανωνύµων εταιρειών θυγατρικών του ΟΑΕ ως εκπρόσωποι και µε πρόταση αυτού (Ν. 2741/99 άρθρο 5 παρ. 19).
Με το άρθρο 10 του ν 4071/2012, όπως συµπληρώθηκε µε το άρθρο 77 του ν 4170/2013 διαγράφηκαν οι οφειλές των δηµοτικών επιχειρήσεων προς το Δηµόσιο µε ταυτόχρονη βεβαίωση αυτών σε βάρος των οικείων ΟΤΑ. Η διαγραφή αυτή συνεπάγεται την απαλλαγή των διοικούντων τις δηµοτικές επιχειρήσεις από την προσωπική και αλληλέγγυα ευθύνη τους. (ΝΣΚ 49/2014 και Πολ 1195/2014).
Οι Δήµαρχοι δεν περιλαµβάνονται στα περιοριστικά αναφερόµενα στη διάταξη του άρθρου 50 ν 4174/2013 πρόσωπα (ΝΣΚ 49/2014 και Πολ 1195/2014).

I.iii.ii. Λοιπές φορολογίες

Ευθύνη των διοικούντων καθιερώνεται µε τις εξής διατάξεις:

Άρθρο 45 του ν. 1642/86 (περί Φόρου Προστιθέµενης Αξίας) και ήδη άρθρο 55 Ν 2859/2000 (Κωδικοποίηση ΦΠΑ).
Άρθρο 25 παρ.1 του N. 1676/1986, (φόρος συγκέντρωσης κεφαλαίου)
Άρθρο 4 Ν. 27/1975 Περί φορολογίας πλοίων
Άρθρο 42ζ του N.Δ. 400/70, όπως οι διατάξεις αυτές προστέθηκαν µε την παρ. 2 του άρθρου 25 του Π.Δ. 252/1996 (φορολογικός αντιπρόσωπος)
Άρθρο 20 Ν. 3479/2006 Ίδρυση, οργάνωση καιι λειτουργία αθλητικών επαγγελµατικών ενώσεων και άλλες διατάξεις

ΙΚΑ

Ν. 2676/99 άρθρο 69 παρ. 2 (5-1-99) καθιέρωση αστικής ευθύνης των διοικούντων νοµικά πρόσωπα κατ’ ανάλογο εφαρµογή του άρθρου 115 Ν. 2238/1994 σε συνδυασµό µε το 101 του ίδιου νόµου
Εγκ. ΙΚΑ 15/99 έκταση ευθύνης: Υφίσταται ευθύνη για οφειλές που ήσαν βεβαιωµένες τόσο κατά την ανάληψη των καθηκόντων τους, όσο και για αυτές που θα βεβαιωθούν κατά τη διάρκεια της θητείας τους. Σε περίπτωση αποχώρησής τους από τη Διοίκηση των νοµικών προσώπων δεν παύει η ευθύνη τους για χρέη που ανέλαβαν και δηµιούργησαν κατά τη διάρκεια της θητείας τους.

I.iv. Ισχύον δίκαιο

Δηµόσιο
Άρθρο 50 Ν 4174/2013 (Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας)

Α. Κατά την διάλυση ή συγχώνευση

Ευθυνόµενα Πρόσωπα:

Πρόεδροι
Διευθυντές
Διαχειριστές
Διευθύνοντες σύµβουλοι
Εντεταλµένοι στη διοίκηση
Εκκαθαριστές
Απορροφώσα ή νέα εταιρεία

Νοµικά πρόσωπα

Νοµικά πρόσωπα
Νοµικές οντότητες

Έκταση ευθύνης:
Φόροι, τόκοι πρόστιµα, παρακρατούµενοι

Β. Κατά την διάρκεια λειτουργίας

Ευθυνόµενα Πρόσωπα
Τα αυτά ως άνω

Έκταση ευθύνης
Παρακρατούµενοι φόροι, ΦΠΑ, όλοι οι επιρριπτόµενοι
α) Αν έχει γίνει η παρακράτηση φόρου, όλα τα πρόσωπα που είχαν µία από τις ως άνω ιδιότητες από τη λήξη της προθεσµίας απόδοσης του φόρου και µετά.
β) Αν δεν έχει γίνει η παρακράτηση φόρου, όλα τα πρόσωπα, που είχαν µία από τις πιο πάνω ιδιότητες κατά το χρόνο που υπήρχε η υποχρέωση παρακράτησης του φόρου.

Άσκηση δικαιωµάτων
Έναντι Δηµοσίου παράλληλα µε το νοµικό πρόσωπο

ΕΝΦΙΑ
Οι νόµιµοι εκπρόσωποι , ο εκκαθαριστής Ο προσωρινός διαχειριστής νοµικού προσώπου, που έχει τεθεί σε εκκαθάριση ή βρίσκεται κάτω από αναγκαστική διαχείριση, ευθύνονται σε ολόκληρο, µαζί µε τους υπόχρεους, για την πληρωµή των τόκων και προστίµων οφείλονται σε δικές τους πράξεις ή παραλείψεις.

I.iv.i. Σύγκριση διατάξεων προϊσχύσαντος και ισχύοντος δικαίου

α. Επεκτείνεται η αλληλέγγυα ευθύνη µε διεύρυνση του κύκλου των υπόχρεων προσώπων.
Ως προς τα φυσικά πρόσωπα προστίθενται:

οι πρόεδροι (προσθήκη µε τον νόµο 4223/31.12.13 περί ενιαίου φόρου ιδιοκτησίας ακινήτων)
οι εντεταλµένοι στη διοίκηση και
οι µέτοχοι

Ως προς τα νοµικά πρόσωπα, γίνεται αναφορά στα νοµικά πρόσωπα και νοµικές οντότητες όπως αυτά περιγράφονται στο άρθρο 2 του ίδιου νόµου, περιγραφή πολύ πιό ευρεία από αυτήν των άρθρων 115 και 101 του προϊσχύσαντος ν. 2238/1994.

β. Επεκτείνεται η ευθύνη µε διεύρυνση του πλήθους των φορολογικών
βαρών

Με την προσθήκη (πλην των φόρων) και των τόκων και προστίµων
Με την εφαρµογή του ν 4174/2013 (Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας) σε όλες σχεδόν τις φορολογίες, όπως προκύπτει από τον συνδυασµό των διατάξεων του άρθρου 2 (πεδίο εφαρµογής) και του ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ του ως άνω Κώδικα.

γ. Νέα διάταξη: Τα ευθυνόµενα Πρόσωπα ευθυνόµενα δύνανται να ασκήσουν έναντι της Φορολογικής Διοίκησης, παράλληλα µε το νοµικό πρόσωπο ή τη νοµική οντότητα, οποιοδήποτε δικαίωµα θα είχε στη διάθεσή του το νοµικό πρόσωπο ή η νοµική οντότητα.

δ. Δεν επαναλήφθηκε το, προβλεπόµενο από τις προϊσχύσασες διατάξεις (άρθρο 115 παρ. 1 εδ. γ του παλαιού Κώδικα), δικαίωµα αναγωγής.

ΙΚΑ

Κατάργηση ν. 2238/1994 από την έναρξη ισχύος του ν 4172/2013 – Παύση ανάλογης εφαρµογής των διατάξεων του άρθρου 115 στις υποθέσεις του ΙΚΑ.
Κενό νόµου ως προς την αλληλέγγυα ευθύνη έναντι του ΙΚΑ.
Κάλυψη του κενού µε το άρθρο 31 του ν. 4321/2015

Η διάταξη του άρθρου 31 του ν 4321/2015 – Κύρια σηµεία

Ευθυνόµενα πρόσωπα:

Νόµιµοι εκπρόσωποι
Πρόεδροι
Διαχειριστές
Διευθύνοντες σύµβουλοι
Εντεταλµένοι στη διοίκηση
Εκκαθαριστές
Η απορροφώσα ή νέα εταιρεία (στη συγχώνευση)

Νοµικά πρόσωπα

Νοµικά πρόσωπα
Νοµικές οντότητες

Έκταση ευθύνης

Ασφαλιστικές εισφορές
Πρόσθετα τέλη
Προσαυξήσεις
Λοιπές επιβαρύνσεις
Ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσής τους
Ευθύνη προς όλους τους οργανισµούς Κ.Α

Χρόνος Ευθύνης

Διάρκεια λειτουργίας
Χρόνος λύσης ή συγχώνευσης

Άσκηση δικαιωµάτων
Έναντι ΦΚΑ παράλληλα µε το νοµικό πρόσωπο

Αναδροµική Εφαρµογή
Ισχύει από την ηµεροµηνία κατάργησης του άρθρου 115 του ν. 2238/1994 για τα πρόσωπα που ήταν υπεύθυνα µε βάση τις διατάξεις της παρ. 4 του άρθρου 4 του ν. 2556/1997 (Α ́270), όπως αντικαταστάθηκε µε την παρ. 2 του άρθρου 69 του ν. 2676/1999 (Α ́ 1).
Για τα υπόλοιπα πρόσωπα ισχύει από την ψήφιση του νόµου 4321/2015.

II. Αστική ευθύνη των µετόχων της ΑΕ

Δηµόσιο

Άρθρο 50 παρ. 3,4 του ν 4174/2013

Ευθυνόµενα πρόσωπα:

Μέτοχοι µε ποσοστό τουλάχιστον 10% κατά τον χρόνο διάλυσης
Μέτοχοι µε ποσοστό 10% κατά τα τρία (3) τελευταία έτη πριν τη λύση (και εφόσον η οφειλή αφορά την περίοδο, κατά την οποία είχαν την ιδιότητα αυτή).

Έκταση ευθύνης
Όλες οι φορολογικές υποχρεώσεις

Χρόνος Ευθύνης
Χρόνος λύσης ή συγχώνευσης

Περιορισµός Ευθύνης
Μέχρι του ποσού των αναληφθέντων κερδών ή απολήψεων κατά τα τρία (3) τελευταία έτη προ της λύσης.

Εξαίρεση
Νοµικά πρόσωπα και νοµικές οντότητες εισηγµένες στο Χρηµατιστήριο Αξιών Αθηνών ή αναγνωρισµένο χρηµατιστήριο σε άλλο κράτος – µέλος της Ε.Ε.

Άσκηση δικαιωµάτων
Έναντι Δηµοσίου παράλληλα µε το νοµικό πρόσωπο

ΙΚΑ
Άρθρο 31 παρ. 2 ν 4321/2015

Ευθυνόµενα πρόσωπα:

Οι κατά το χρόνο διάλυσης αυτών, µέτοχοι µε ποσοστό συµµετοχής τουλάχιστον δέκα (10%) τοις εκατό
Κάθε πρόσωπο που υπήρξε µέτοχος µε ποσοστό συµµετοχής τουλάχιστον δέκα (10%) για τα χρέη που δηµιουργήθηκαν κατά τη χρονική περίοδο της ιδιότητας του µετόχου

Έκταση ευθύνης

Ασφαλιστικές εισφορές προς όλους τους οργανισµούς Κ.Α
Πρόσθετα τέλη
Προσαυξήσεις
Λοιπές επιβαρύνσεις
Ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσής τους

Εξαίρεση
Εισηγµένες εταιρείες

Άσκηση δικαιωµάτων
Έναντι Δηµοσίου παράλληλα µε το νοµικό πρόσωπο

III. Συµπεράσµατα

Η θέσπιση αντικειµενική ευθύνης αντιβαίνει στις αρχές

της ασφάλειας του δικαίου
της αναλογικότητας,
της φοροδοτικής ικανότητας
της εξασφάλισης του δικαιώµατος δικαστικής προστασίας,
του δικαιώµατος σε δίκαιη δίκη,
της προστασίας του δικαιώµατος της ελευθερίας του ατόµου και
του δικαιώµατος της ιδιοκτησίας.

Ως προς τους µετόχους η θέσπιση αντικειµενικής ευθύνης άγει ευθέως σε κατάλυση της αυτοτέλειας του νοµικού προσώπου.

Θεσπίζεται ευθύνη στο πρόσωπο των µετόχων της µικρής µειοψηφίας, των οποίων η ψήφος δεν επηρεάζει την εκλογή διοικητικού συµβουλίου ούτε τον τρόπο διοίκησης της εταιρείας.

Εισάγεται διακριτική µεταχείριση σε σχέση µε τους µετόχους των εισηγµένων εταιρειών.

Δηµιουργούνται αρνητικές επιπτώσεις στην επιχειρηµατικότητα, την προσέλκυση κεφαλαίων και επενδύσεων.

Αναχαιτίζονται η επιχειρηµατική πρωτοβουλία, οι συγχωνεύσεις, οι πωλήσεις επιχειρήσεων και άλλες αναπτυξιακές δράσεις.

Ιωάννα Καραχάλιου

Δικηγόρος – Διαπιστευμένη Διαμεδολαβήτρια

Καταχρηστικοί μετασχηματισμοί(μετατροπή, συγχώνευση)

admin — Mon, 06 Mar 2017 10:25:17 +0000

Εισαγωγή

Ο όρος “μετασχηματισμός” δεν είναι νομική έννοια. Το όρο αυτό τον συναντάμε στη θεωρία της επιχείρησης.

Χρησιμοποιήθηκε αρχικά από τον ν 2166/93 και στη συνέχεια από τον ν 2386/96¹ κρίνεται δε από επιχειρηματική και οικονομική άποψη ως ο όρος, ο οποίος καλύπτει όλες τις περιπτώσεις, οι οποίες έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό το ότι η επιχειρηματική δραστηριότητα συνεχίζεται υπό νέο οικονομικό – εταιρικό φορέα, η δε συνέχιση αυτή επιτυγχάνεται με τα μέσα του εταιρικού δικαίου, άρα καλύπτει τη μετατροπή, τη συγχώνευση, την απόσχιση κλάδου και τη διάσπαση.

Όλες αυτές οι μορφές σκοπό έχουν κυρίως είτε την ενδυνάμωση και επέκταση της επιχείρησης για να γίνει πιο ανταγωνιστική, είτε την αναδιοργάνωση και αναδιάρθρωση με σκοπό την εξυγίανση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, από οικονομική άποψη, παρουσιάζουν οι συγχωνεύεις, ως εργαλείο κατ’ εξοχήν χρησιμοποιούμενο για την επέκταση και την ανταγωνιστικότητα της επιχείρησης, γι΄αυτό και καταγράφονται στη βιβλιογραφία² από τα τέλη του 19ου αιώνα.

Ενδεικτικά αναφέρεται³ ως η πρώτη μεγάλη συγκέντρωση η Standard Oil Trust (1882) από τους John και William Rockefeller με την συνένωση πενήντα εταιρειών πετρελαίου, η οποία μερικά χρόνια αργότερα έλεγχε το 1/2 της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και και τα 2/3 των παγκοσμίων αποθεμάτων.

Λίγα χρόνια αργότερα, το 1911 ιδρύθηκε η United States Steel Corporation από τον J.P.Morgan, η οποία εξασφάλισε τον έλεγχο του 30% της σιδηρουργικής παραγωγής των Ηνωμένων Πολιτειών.

Στις αρχές του 20ου αιώνα τα trust ήλεγχαν τα 4/5 της Αμερικάνικης βιομηχανίας.

Παρατηρείται όμως ότι, διαχρονικά οι κινήσεις αυτές πραγματοποιούνται σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους σωρευτικά και αποσκοπούν στη αντιμετώπιση των προκλήσεων της κάθε οικονομικής περιόδου.

Στη βιβλιογραφία αναφέρονται πέντε (5) σημαντικά κύματα συγχωνεύσεων και εξαγορών, στη παγκόσμια οικονομική ιστορία⁴:

Το πρώτο κύμα διήρκεσε από το 1897 έως το κραχ του 1904 και οφείλεται στη βιομηχανική επανάσταση της εποχής, με οριζόντιες συγχωνεύσεις. Αυτή την περίοδο έγιναν και οι πρώτες νομοθετικές Anti-trust μεταρρυθμίσεις στις Η.Π.Α., (SHERMAN ACT-1890).
Το επόμενο, από το 1916 έως το 1929, ξεκίνησε με την οικονομική άνθηση και την τεχνολογική ανάπτυξη (βλ. σιδηρόδρομοι), που ακολούθησε τον Α’ παγκόσμιο πόλεμο και σταμάτησε λόγω του μεγάλου κραχ στις Η.Π.Α. και την παγκόσμια οικονομική ύφεση.
Την περίοδο 1965 – 1969, εμφανίστηκε το επόμενο κύμα συγχωνεύσεων. Χαρακτηρίστηκε από την εκρηκτική αύξηση της παραγωγής, αύξηση των τιμών των μετοχών και την λήψη νομοθετικών μέτρων για τον έλεγχο των συγχωνεύσεων, που οδήγησε (στις ΗΠΑ) στην πράξη των Hart, Scott και Rubino το 1976.
Επακολούθησε το κύμα που διήρκησε από το 1981 ως το 1989. Αποτέλεσμα της περιόδου αυτής, ήταν η ντιρεκτίβα της Ε.Ε., το 1989, για τον έλεγχο των συγχωνεύσεων.
Το τελευταίο κύμα διήρκησε από το 1992 μέχρι το τέλος του 2000. Χαρακτηρίστηκε από την παγκοσμιοποίηση, την άνοδο των χρηματιστηριακών αγορών και την απορρύθμιση. Τελείωσε με τις χρηματιστηριακές φούσκες και ακολουθήθηκε από την οικονομική ύφεση που διανύουμε.

Στοιχεία από την Ελληνική αγορά

Στην Ελλάδα οι συγχωνεύσεις συναντούσαν κατά το παρελθόν σημαντικά εμπόδια, όπως την οικογενειακή οργάνωση των επιχειρήσεων, τα περιορισμένα όρια και προοπτικές της εγχώριας αγοράς και την έλλειψη κατάλληλου θεσμικού πλαισίου. Με την δημιουργία της Ενιαίας Αγοράς το 1986, η ελληνική οικονομία επηρεάστηκε σημαντικά. Με την αποβολή της οικογενειακής οργάνωσης των επιχειρήσεων λόγω της άνθισης του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών, την ένταξη της Ελλάδας στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση και τη διάνοιξη νέων προοπτικών των βαλκανικών χωρών λόγω της εισόδου τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι συγχωνεύσεις στην Ελλάδα σημείωσαν ραγδαία αύξηση.

Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της Hellastat το 2002 η αξία των συγχωνεύσεων και εξαγορών ανήλθε στα δυο κόμμα πέντε (2,5) δισεκατομμύρια ευρώ, το 2005 στα τέσσερα κόμμα τρία (4,3) δις ευρώ και το 2007, σύμφωνα με μελέτη της PriceWaterhouseCoopers, στα δέκα πέντε κόμμα επτά (15,7) δις ευρώ.

Νομικό πλαίσιο για τους μετασχηματισμούς επιχειρήσεων στο Ελληνικό Δίκαιο

Από τους μετασχηματισμούς που αναφέραμε, θα μας απασχολήσουν η συγχώνευση και η μετατροπή, που, όπως είπαμε, περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, στα μέτρα αναδιάρθρωσης και αναδιοργάνωσης της επιχείρησης με σκοπό είτε αυτή να γίνει πιό ανταγωνιστική είτε για να εξυγιανθεί.⁵

Οι διεθνείς εξελίξεις στον τομέα των συγχωνεύσεων και η συμμετοχή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είχαν ως αποτέλεσμα την ενσωμάτωση στο Ελληνικό Δίκαιο -μέσω της έκδοσης προεδρικών διαταγμάτων και της ψήφιση νόμων- των κοινοτικών οδηγιών για τις συγχωνεύσεις και εξαγορές μεταξύ εταιριών. Αυτές αφορούν τόσο τις συγχωνεύσεις μεταξύ ελληνικών εταιρειών, όσο και αυτές μεταξύ ελληνικών εταιριών και εταιρειών που έχουν την έδρα τους σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης (Διασυνοριακές συγχωνεύσεις Ν. 3777/2009).

Οι προβλεπόμενες από το εταιρικό δίκαιο μετατροπές απαντώνται στα εξής νομοθετήματα:

Η μετατροπή ανώνυμης εταιρίας σε εταιρία περιορισμένης ευθύνης (βλ. σχετ. άρθρ. 66 παρ.1 του κ.ν. 2190/1920 και άρθρ. 51 του κ.ν. 3190/55)
Η μετατροπή ανώνυμης εταιρίας σε ομόρρυθμη εταιρία ή ετερόρρυθμη εταιρία (βλ. σχετ. άρθρ. 66α του κ.ν. 2190/1920 και άρθρ. 51 παρ. 1 του κ.ν. 3190/1955)
Η μετατροπή εταιρίας περιορισμένης ευθύνης σε ανώνυμη εταιρία (βλ. σχετ. άρθρ. 67 του κ.ν. 2190/1920)
Η μετατροπή ομόρρυθμης εταιρίας ή ετερόρρυθμης εταιρίας σε ανώνυμη εταιρία (βλ. σχετ. άρθρ. 67 παρ. 2 εδαφ. 1-2 του κ.ν. 2190/1920- δυνατότητα με το άρθρο 17 τουν 2339/1995).
Η μετατροπή κάθε τύπου εταιρικής επιχείρησης σε αστικό συνεταιρισμό (βλ. σχετ. άρθρ. 16 του ν. 1667/1986).
Η μετατροπή ιδιωτικής κεφαλαιουχικής εταιρείας σε άλλη εταιρική μορφή (αρθρο 106 Ν 4072/2012)
Η μετατροπή άλλης μορφής εταιρείας σε Ι.Κ.Ε (αρθρο 107 Ν 4072/2012)
Η Μετατροπή υφισταμένων ΕΠΕ σε ΙΚΕ (αρθρο 120 Ν 4072/2012)
Η Μετατροπή ετερόρρυθμης σε ομόρρυθμη εταιρεία (αρθρο 282 Ν 4072/2012), όχι όμως και το αντίστροφο
Η Μετατροπή εταιρείας περιορισμένης ευθύνης σε ομόρρυθμη ή ετερόρρυθμη εταιρεία (αρθρο 283 Ν 4072/2012).

Όλες οι παραπάνω μορφές μετασχηματισμών, συνιστούν γνήσιους μετασχηματισμούς και ειδικότερα:

Ως προς τις Μετατροπές

Η μεταβολή του εταιρικού τύπου με τον οποίο λειτουργεί μία επιχείρηση πραγματοποιείται μέσω του θεσμού της μετατροπής.

Διακρίνουμε:

α) την γνήσια μετατροπή, δηλαδή αυτή με την οποία επέρχεται μεταβολή της νομικής μορφής (του νομικού ενδύματος) της εταιρείας χωρίς λύση και εκκαθάριση και ίδρυση νέας εταιρείας και χωρίς ανάγκη μεταβίβασης με ειδική ή καθολική διαδοχή των εταιρικών αντικειμένων στην εταιρεία με την νέα της μορφή. Στην περίπτωση αυτή οι εκκρεμείς δίκες συνεχίζονται χωρίς να επέρχεται διακοπή (άρθρα 66 παρ. 2, 67 παρ. 1 και 2 του Ν. 2910/2920)⁶. Ο Περάκης δέχεται ότι εσφαλμένα μέρος της νομολογίας δέχεται ότι στην γνήσια μετατροπή επέρχεται καθολική διαδοχή (ΕΑ 2802/78, ΕΕμπΔ 1979,367). Το ίδιο συμβαίνει και με τα εταιρικά χρέη, τα οποία επίσης δεν χρειάζεται να μεταβιβασθούν στην εταιρεία με την νέα της εταιρική μορφή. Σύμφωνη εν προκειμένω
είναι και η νομολογία (ΕΛαρ. 386/04, ΕπισκΕΔ 2005,114). Ετσι οι διαδικασίες της μετατροπής είναι απλές, και αποφεύγεται η σπατάλη χρόνου και εξόδων, αφού δεν πρόκειται, όπως προαναφέρθηκε περί μεταβιβάσεων. Το ίδιο έχει δεχτεί και το ΣτΕ (Π.Χ. ΣτΕ 341/87 ΕΕμπΔ 19898,432), το οποίο έχει δεχθεί ότι επί μετατροπής δεν οφείλεται φόρος μεταβίβασης ακινήτου.

β) την καταχρηστική μετατροπή, αυτή δηλαδή που δεν προβλέπεται από τις διατάξεις του εμπορικού δικαίου.

Μέχρι την τροποποίηση του Ν. 2190/1920 από τον νόμο .2339/1995 άρθρο 17 η μετατροπή ομόρρυθμης εταιρείας σε ανώνυμη εταιρεία δεν εθεωρείτο από την θεωρία και μέρος της νομολογίας ως γνήσιος μετασχηματισμός.

Σήμερα εκτός του πεδίου των γνησίων μετατροπών δηλαδή αυτών που προβλέπονται από διάταξη του εμπορικού δικαίου, έχουν απομείνει η μετατροπή ατομικής επιχείρησης σε ανώνυμη εταιρεία (παράθεση ..) για τον λόγο ότι προϋπόθεση της μετατροπής είναι η ύπαρξη νομικού προσώπου, που δεν συντρέχει εν προκειμένω. Οπωσδήποτε όμως και η τελευταία αυτή μορφή, είναι δυνατόν να υπάρξει σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στους αναπτυξιακούς – φορολογικούς νόμους ΝΔ 1297/72
και ν. 2166/1993.

Η μετατρεπόμενη διαλύεται, ιδρύεται νέα χωρίς να είναι εκ του νόμου διάδοχος της πρώτης, ούτε η πρώτη λογίζεται ότι συνεχίζεται από τη δεύτερη⁷.

Η συγχώνευση γενικά

Η Ελληνική νομοθεσία, με τον όρο συγκέντρωση ή συγχώνευση, εννοεί την νομική ένωση δυο ή περισσοτέρων εταιριών σε μια, με σύμβαση.

Η συγχώνευση είναι πράξη του εταιρικού δικαίου που συνεπάγεται μεταβίβαση περιουσίας από ένα πρόσωπο σε άλλο.⁸

Η συγχώνευση συνιστά πράξη ιδιόρρυθμη και συγχρόνως οργανωτική⁹, η οποία δίνει σε δύο ή περισσότερες εταιρείες ένα νέο σχήμα οργάνωσης.

Η συγχώνευση εμφανίζεται από νομική άποψη ως η πιο τέλεια μέθοδος συγκέντρωσης επιχειρήσεων.¹⁰ Τούτο, γιατί επιτρέπει την πλήρη συνένωση των παραγωγικών μέσων δύο ή περισσοτέρων επιχειρήσεων με τελικό στόχο είτε την οριζόντια ένωση (δηλαδή την ένωση δυο ή περισσοτέρων επιχειρήσεων με παρόμοιες δραστηριότητες) είτε την κάθετη συγκέντρωση (ένωση δυο ή περισσοτέρων επιχειρήσεων με συμπληρωματικές δραστηριότητες). Η τελική επιλογή της μορφής συγκέντρωσης εξαρτάται από μια σειρά νομικών δημοσιονομικών και πολιτικών παραγόντων που διαμορφώνουν το συγκεκριμένο πλαίσιο επιχειρηματικής δράσης και που διαφέρουν ανάλογα την εποχή, τη χώρα και τον κλάδο παραγωγής.

Γνήσια και καταχρηστική συγχώνευση

Η ενοποίηση του ανθρώπινου και υλικού δυναμικού των συγχωνευομένων εταιριών συνεπάγεται την ολική μεταβίβαση των στοιχείων που συνθέτουν το ενεργητικό και παθητικό των εταιρειών που συγχωνεύονται σε μια ενιαία εταιρεία.

Η μεταβίβαση αυτή έχει ως συνέπεια την λύση της συγχωνευομένης εταιρείας και την εξαφάνιση της νομικής της προσωπικότητας¹¹ . Το στοιχείο αυτό είναι και η ειδοποιός διαφορά της συγχώνευσης από την μετατροπή των εταιρειών¹². Στην περίπτωση της μετατροπής εταιρικού τύπου γίνεται δεκτό ότι η νομική προσωπικότητα δεν υφίσταται τροποποίηση ούτε εξαφανίζεται, αλλά συνεχίζει να υπάρχει στα πλαίσια του νέου εταιρικού τύπου που προκύπτει από την μετατροπή¹³, οι δε εμπλεκόμενες εταιρείες συνεχίζουν την παραγωγική και, γενικότερα, την επιχειρηματική δραστηριότητα της επιχείρησης με τη μορφή ενός νέου οικονομικού φορέα που έχει ξεχωριστή νομική αυτοτέλεια.

Όπως όμως στη μετατροπή των εταιρειών δεν ισχύουν ομοιόμορφοι κανόνες, το ίδιο συμβαίνει και με τη συγχώνευση. Λόγω της σπουδαιότητας του οικονομικού της ρόλου καθώς και των σοβαρών επιπτώσεων που έχει σε όλα τα στάδια λειτουργίας της εταιρείας, ο
έλληνας νομοθέτης, σε αντίθεση με την νομοθεσία άλλων χωρών¹⁴ θεώρησε ότι δεν πρέπει να επιτρέψει τη δυνατότητα συγχώνευσης όλων ανεξαιρέτως των εταιρικών τύπων.

Με τον τρόπο αυτό δημιουργήθηκαν οι έννοιες της κατά κυριολεξία (ή γνήσιας) και της μη κατά κυριολεξία (καταχρηστικής) συγχώνευσης.

Οι προβλεπόμενες από το εταιρικό δίκαιο συγχωνεύσεις απαντώνται στα εξής νομοθετήματα:

Η συγχώνευση μεταξύ Α.Ε., η Εξαγορά και Διάσπαση ΑΕ οι οποίες ρυθμίζονται από τις διατάξεις των άρθρων 68 έως 89 του Κ. Νόμου 2190/1920

Η συγχώνευση εταιριών περιορισμένης ευθύνης, που ρυθμίζεται από τις διατάξεις των άρθρων 54 και 55 του Νόμου 3190/1955.
Η συγχώνευση ιδιωτικών κεφαλαιουχικών εταιρειών (άρθρο 108 Ν 4072/2012)
Η συγχώνευση αγροτικών συνεταιρισμών του ίδιου βαθμού (βλ. σχετ. άρθρ. 33 του ν. 2169/1993).
Η συγχώνευση αστικών συνεταιρισμών, συμπεριλαμβανομένων και των αστικών πιστωτικών συνεταιρισμών κατά το άρθρ. 5 παρ. 1 του ν. 2076/1992 (βλ. σχετ. άρθρ. 10 παρ. 4 του ν. 1667/1986 και άρθρ. 7 του π.δ. 422/1987).

Η «κατά κυριολεξία» ή γνήσια συγχώνευση λοιπόν είναι αυτή που προβλέπεται ρητά από τις διατάξεις των νόμων του εταιρικού δικαίου που προαναφέρθηκαν και πραγματοποιείται με τρεις τρόπους:

α) Με απορρόφηση μιας ή περισσότερων εταιριών από μια άλλη.
β) Με λύση των εμπλεκόμενων μερών και σύσταση νέας εταιρίας.
γ) Με εξαγορά μιας ή περισσότερων εταιριών από μια άλλη.

Η κατά κυριολεξία συγχώνευση έχει πολλά πλεονεκτήματα σε σχέση με την καταχρηστική.

Τα πλεονεκτήματα αυτά είναι απόρροια του γεγονότος ότι ο νομοθέτης επέτρεψε στις περιπτώσεις της γνήσιας συγχώνευσης τη μεταβίβαση του ενεργητικού και του παθητικού των συγχωνευομένων εταιρειών ως σύνολο. Γι΄αυτό γίνεται λόγος όχι για μεταβίβαση απλά αλλά για διαδοχή και μάλιστα καθολική¹⁵.

Αυτό σημαίνει κατά κύριο λόγο ότι μετά τη λύσης της συγχωνευόμενης εταιρείας δεν επακολουθεί εκκαθάριση αλλά ότι η συγχωνευομένη εταιρεία ως σύνολο περιέρχεται στη συγχωνεύουσα.

Τα πλεονεκτήματα από την καθολική διαδοχή είναι πολλά:

Τα οικονομικά και τα γραφειοκρατικά βάρη από τη συγχώνευση ελαττώνονται κατά πολύ, ενώ ο χρόνος που απαιτείται για την τελείωσή της μειώνεται σημαντικά (Πολλές φορές ο χρόνος που απαιτείται για την τελείωση της συγχώνευσης έχει αποφασιστική σημασία για την επιτυχία του εγχειρήματος λόγω των λειτουργικών προβλημάτων των συγχωνευομένων εταιρειών και για την εκμετάλλευση ενός πλεονεκτήματος στην αγορά).

Η ισχύουσα νομοθεσία, επηρεαζόμενη τόσο από αντικειμενικά κριτήρια σύστασης και λειτουργίας των διαφόρων υπαρχόντων εταιρικών μορφών, όσο και από υποκειμενικά κριτήρια, όπως η προστασία των προσώπων που έχουν συναλλαγές με επιχειρήσεις που δύναται να μετασχηματιστούν (και π.χ. εάν είναι δανειστές, πιστωτές, κτλ. ενδεχόμενα να κινδυνεύουν να μην ικανοποιηθεί η απαίτησή τους), δεν καθορίζει ενιαίο δίκαιο για το μετασχηματισμό επιχειρήσεων (π.χ. μετατροπή, συγχώνευση, διάσπαση,
κλπ.). Το κενό αυτό στη νομοθεσία είναι κατανοητό ως ένα βαθμό, γιατί αφ’ ενός η διαφορετική οργάνωση των διαφόρων εταιρικών επιχειρήσεων υπαγορεύει διαφορετικές ρυθμίσεις για τη δίκαιη εξισορρόπηση των συμφερόντων των προσώπων που έχουν συναλλαγές με επιχειρήσεις που δύναται να μετασχηματιστούν και αφ’ ετέρου, η μέχρι τώρα εμπειρία απέδειξε ότι δεν είναι άμεσα εφικτή η ρύθμιση των μορφών μετασχηματισμού όλων των εταιρικών επιχειρήσεων υπό ένα ενιαίο τύπο,
καθώς εμφανίζονται συνεχώς για τις ήδη ρυθμισμένες μορφές μετασχηματισμών διαφόρων ειδών αντιπαραθέσεις.

Κατ’ επέκταση με βάση τα ως άνω, προκύπτει ότι υφίστανται τυπικά στη νομοθεσία θέματα αρρύθμιστων μετασχηματισμών που σχετίζονται με τη μετατροπή, συγχώνευση, εξαγορά ή διάσπαση αστικών ή εμπορικών προσωπικών εταιριών, ιδίως ομορρύθμων και ετερορρύθμων εταιριών. Ακόμα, δεν υπάρχει ρύθμιση του εταιρικού δικαίου για απόσχιση κλάδου, που συναντάται μόνο στο ν.δ. 1297/1972 και το ν. 2166/1993.

Περαιτέρω στην κοινή πρακτική δεν είναι εφικτές, με τα μέσα του εταιρικού δικαίου πάντα, μορφές μετασχηματισμών που προβάλλουν ως ιδιαίτερα σημαντικές, όπως είναι η αδυναμία μετατροπής ομόρρυθμης σε ετερόρρυθμη εταιρία, η ανέφικτη πραγματοποίηση γνήσιου μετασχηματισμού με συγχώνευση ανώνυμης εταιρίας με εταιρία περιορισμένης ευθύνης ή με συγχώνευση μεταξύ προσωπικών εταιριών (ομόρρυθμης και ετερόρρυθμης εταιρίας).

Η διάκριση αυτή υφίσταται, όπως προελέχθη, λόγω της μη ύπαρξης ενιαίου δικαίου για τη συγχώνευση επιχειρήσεων με ρυθμιστικούς κανόνες εταιρικού δικαίου προς ομοιόμορφη εφαρμογή σε κάθε κατηγορία νομικών προσώπων ή φυσικών προσώπων, καθώς μόνο με την καταχρηστική συγχώνευση είναι δυνατή η αντιμετώπιση της δυσκολίας αυτής στις εταιρίες όλων των μορφών, στις ατομικές επιχειρήσεις, κ.ά. (Κριμπάς, 1958; 1963; Πασσιάς, 1969; Ρόκας, 1971; 1998; 2001).

Από το γεγονός ότι ελλείπει επί ορισμένων εταιρειών με νομική προσωπικότητα η ειδική νομοθετική ρύθμιση, δεν έπεται ότι οι συναλλασσόμενοι δεν έχουν το δικαίωμα, κινούμενοι στα πλαίσια των γενικών διατάξεων του αστικού και του εμπορικού δικαίου, να προσφύγουν σε μετατροπές και συγχωνεύσεις. Ετσι διαπλάστηκε από τις συναλλαγές ο θεσμός του καταχρηστικού μετασχηματισμού, ο οποίος επιτυγχάνεται με τα μέσα του κοινού δικαίου κι όχι του εταιρικού δικαίου.

Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται μετασχηματισμοί οι οποίοι ναι με δεν ορίζονται από τους παραπάνω νόμους, ωστόσο, περιλαμβάνονται στις διατάξεις νόμων με τους οποίους παρέχονται κίνητρα από την Πολιτεία για τη δημιουργία μεγάλων οικονομικών μονάδων και στην οποία υπάρχει η δυνατότητα να εμπλακούν εταιρίες όλων των νομικών τύπων, όπως είναι αρχικά ο Ν 3765/1957, αργότερα ο Ν 1297/1972, 2166/1993, 2578/1998 και ο Ν 3296/2004 (άρθρο 18 ).

Εδώ πρόκειται για την “παρά φύσιν δομική εμπλοκή του φορολογικού δικαίου στο εμπορικό (το φορολογικό δίκαιο ως πηγή του εμπορικού δικαίου)”, όπως εύστοχα χαρακτηρίζεται από τον Περάκη¹⁶.

Πρόκειται, κατά την άποψη αυτή, για τους γνωστούς νόμους, οι οποίοι δίδουν μεν φορολογικές απαλλαγές και διευκολύνσεις, η επιρροή τους όμως εξικνείται αρκετά πέραν αυτού, δεδομένου ότι υπερβαίνουν τις εταιρικές διατάξεις, αντιμετωπίζουν ενιαία – ή σχεδόν – όλες τις εκφάνσεις των μετασχηματισμών, όχι μόνο δηλ. τους «γνησίους», που και το εταιρικό δίκαιο ρυθμίζει, αλλά και όσους δεν ρυθμίζει, αλλά τους υπάγει στις κατηγορίες της «καταχρηστικής» μετατροπής και της «καταχρηστικής» συγχώνευσης και έχουν δημιουργήσει στην πράξη νέο δίκαιο μετατροπών και συγχωνεύσεων.

Παρόλο που οι νόμοι αυτοί έχουν διευκολύνει αποφασιστικά τις συναλλαγές, υπάρχουν ωστόσο σοβαρές επιφυλάξεις. Οι νόμοι αυτοί, σε ορισμένα σημεία τους, παρεκκλίνουν από τις κοινοτικές Οδηγίες, παρεκκλίνουν επίσης, όπως ρητά ορίζει ο Ν 2166/1993 , και από τον Ν 2190/1920 ή τον Ν 3190/1955. Επιδιώκοντας τη θεραπεία των ελλειμμάτων και «της ολιγωρίας του εμπορικού δικαίου», οι νόμοι αυτοί αναλαμβάνουν πρωτοβουλία παρεμβάσεων σ’ αυτό (π.χ. καταργώντας την εκτίμηση των εισφερομένων που προβλέπει ο Ν 2190/1920 , όπως προβλέπεται από τον Ν 2166/1993 , ή εισάγοντας μη μεταβιβάσιμες μετοχές, όπως προβλέπεται από τον Ν 1297/197223) και το απλοποιούν υπερβολικά και ενάντια στις ρυθμίσεις του ΕμπΔ (Π.χ. η εκτίμηση της καθαράς θέσης των συγχωνευόμενων επιχειρήσεων και η εξεύρεση μιας δίκαιης σχέσης ανταλλαγής), οι οποίες έχουν θεσπισθεί για να υπηρετήσουν την ιδέα του δικαίου. Τελικά θεωρείται ότι «στην πράξη οι ως άνω νομοθετικές ρυθμίσεις έχουν επιφέρει θεμελιώδη μεταβολή του εταιρικού δικαίου των μετασχηματισμών»¹⁷

Σε όλες τις περιπτώσεις που δεν αναγνωρίζεται από τον νόμο η δυνατότητα κατά κυριολεξία συγχώνευσης, εφαρμόζονται οι κανόνες που ισχύουν για την καταχρηστική συγχώνευση¹⁸. Ανάλογα δε με την μορφή της συγχώνευσης που έχει επιλεγεί καθορίζονται και οι προϋποθέσεις της μη κατά κυριολεξία συγχώνευσης.

Ουσιαστική διαφορά μεταξύ των δυο κατηγοριών συγχωνεύσεων, εκτός της νομικής μορφής των εταιριών που εμπλέκονται στη συγχώνευση, είναι ότι στην «καταχρηστική», οι εμπλεκόμενες εταιρίες οφείλουν να ολοκληρώσουν και το στάδιο της εκκαθάρισης.

Γενικός κανόνας είναι η μεταβίβαση κάθε στοιχείου της εταιρικής περιουσίας χωριστά, με πράξεις που στηρίζονται στην ειδική διαδοχή.

Η συγχωνευόμενη εταιρεία λύεται με απόφαση της γενικής συνέλευσης, ακολουθεί εκκαθάριση και διανομή της εταιρικής περιουσίας που απομένει στους εταίρους, οι οποίοι στη συνέχεια εισφέρουν τα περιουσιακά αυτά στοιχεία στη συγχωνεύουσα η οποία από τη μεριά της προβαίνει σε τροποποίηση του καταστατικού της με σκοπό την εισδοχή σε αυτήν των μελών της απορροφούμενης ή ενσωματούμενης.

Η εταιρεία λύεται και συνιστάται μία νέα εταιρεία στην οποία εισφέρεται (μεταβιβάζεται) το σύνολο της εταιρικής περιουσίας (ενεργητικό και παθητικό) χωρίς να γίνει εκκαθάριση, με τους όρους του άρθρου 367 του Α.Κ, κατά το οποίο η σύμβαση μεταβιβάσεως ολοκλήρου της ενεστώσης περιουσίας, απαιτείται να γίνει ενώπιον συμβολαιογράφου¹⁹.

Στην περίπτωση αυτή δημιουργείται νέα εταιρεία και απαιτείται να τηρηθούν όλες οι διατυπώσεις συστάσεως μιας εταιρείας με μόνη τη διαφορά ότι στα εισφερόμενα περιλαμβάνεται και η εταιρική περιουσία της εταιρείας που διαλύθηκε²⁰.

Σε κάθε περίπτωση, εφόσον σε μιά καταχρηστική συγχώνευση μετέχει μια αε, αυτή πρέπει να τηρήσει τις διατάξεις του ν 2190/20.

Η διαδικασία αυτή της καταχρηστικής συγχώνευσης μπορεί να παρουσιάσει πολλές παραλλαγές ανάλογα με τους εταιρικούς τύπους που συγχωνεύονται, τη μορφή της συγχώνευσης που έχει επιλεγεί, τον οικονομικό σκοπό της συγκεκριμένης συγχώνευσης κ.λ.π.

Ως γενική παρατήρηση ισχύει ότι οι πράξεις που γίνονται για να επιτευχθεί η καταχρηστική συγχώνευση παρουσιάζουν ανεξάρτητες μεταξύ τους, το μόνο δε συνδετικό στοιχείο ανάμεσά τους είναι ο κοινός σκοπός που εξυπηρετούν²¹.

Από την άποψη αυτή η μη κατά κυριολεξία συγχώνευση δεν αποτελεί συνένωση των νομικών προσώπων των συγχωνευομένων εταιρειών αλλά μόνο των περιουσιών τους, η δε καταχρηστική συγχώνευση δεν είναι ιδιόρρυθμο φαινόμενο του εταιρικού δικαίου, αλλά συνδυασμός γνωστών ήδη θεσμών αυτού²².

Πλούσια η νομολογία σε Γεωργακόπουλο²³.

Στην αντίθεση περίπτωση, η συγχώνευση επιτυγχάνεται με διαφορετικό τρόπο υλοποίησης της συγχώνευσης. Έτσι, γίνονται ενέργειες προς επίτευξη αποτελεσμάτων αντίστοιχων της συγχώνευσης είτε μέσω της μετατροπής μιας εταιρίας από μια νομική μορφή σε άλλη (π.χ. από εταιρία περιορισμένης ευθύνης σε ανώνυμη εταιρία) και στην συνέχεια τη συγχώνευσή της με άλλη ανώνυμη εταιρία είτε με λύση και εκκαθάρισή μιας υφιστάμενης ανώνυμης εταιρίας και στην συνέχεια την εισφορά της περιουσίας που θα προκύψει από αυτή την διαδικασία σε μια υφιστάμενη ανώνυμη εταιρία είτε με τη μορφή εισφοράς κλάδου επιχείρησης σύμφωνα με το άρθρ. 4 του ν. 2166/1993. Οι ως άνω ενδεικτικές πράξεις συντελούν στο να αποκαλείται μια πράξη συγχώνευσης με τη χρήση αυτών ως καταχρηστική συγχώνευση²⁴.

Από τις διαφορές που εμφανίζουν οι δύο αυτές περιπτώσεις, η κυριότερη αυτών συνίσταται ουσιαστικά στο γεγονός ότι στην καταχρηστική συγχώνευση έχουμε συνένωση εταιρικών περιουσιών και δεν έχουμε εξαρχής συνένωση των νομικών προσώπων των εμπλεκόμενων εταιριών, ενώ στην γνήσια συγχώνευση έχουμε συνένωση των νομικών προσώπων των εμπλεκόμενων εταιριών και κατ’ επέκταση, έχουμε συνένωση των εταιρικών περιουσιών των συγχωνευθέντων μερών²⁵. Επίσης, η γνήσια συγχώνευση υπερτερεί της καταχρηστικής, καθώς μέσω αυτής (της γνήσιας συγχώνευσης) εξοικονομείται χρόνος και χρήμα, είτε από έξοδα (ιδιαίτερα μεταβιβάσεων) είτε από περιττές φορολογικές επιβαρύνσεις.

Ακόμα, μια άλλη διαφορά που παρουσιάζουν είναι ότι η καταχρηστική συγχώνευση, που έχει ως συνέπεια τη λύση και την εκκαθάριση των συγχωνευόμενων επιχειρήσεων, μπορεί να είναι ενδεχομένως επιζήμια για τις συγχωνευόμενες επιχειρήσεις, καθώς η λύση θα οδηγήσει προσωρινά και σε παύση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και εργασιών.

Πάντως, σχετικά με την παραπάνω διάκριση μεταξύ γνήσιας και καταχρηστικής συγχώνευσης, πρέπει να επισημανθεί ότι δεν καταγράφεται, ή μάλλον για την ακρίβεια αγνοείται, ολοκληρωτικά στο φορολογικό δίκαιο. Συγκεκριμένα, το ν.δ. 1297/1972, ο ν. 2166/1993
και ο ν. 2386/1996 (άρθρ. 7) δεν κάνουν καμία απολύτως διάκριση και τυγχάνουν εφαρμογής σε συγχωνεύσεις επιχειρήσεων οποιασδήποτε νομικής μορφής.

Παρόμοια, αντιμετώπιση της παραπάνω διάκρισης συναντάται και στο δίκαιο του ανταγωνισμού (βλ. σχετ. άρθρ. 4 παρ. 2 του ν. 703/1977), όπου πάλι δεν προκύπτει διαχωρισμός κατά νομικό τύπο των συγχωνευόμενων μερών²⁶.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

Δεν αποκλείεται τα μέρη, με συμφωνία μεταξύ τους, να εφαρμόσουν στην περίπτωση της καταχρηστικής συγχώνευσης τις διατάξεις που ισχύουν για τη γνήσια.

Το ερώτημα είναι²⁷ αν μπορούν να συμφωνήσουν ότι σε μια τέτοια περίπτωση, δεν θα ακολουθεί εκκαθάριση της εταιρείας, αλλά θα επέρχεται μεταβίβαση με καθολική διαδοχή, ενόψει του αναγκαστικού δικαίου χαρακτήρα των διατάξεων για την εκκαθάριση των εταιρειών.

Στην πράξη η Εποπτεύουσα Αρχή δέχεται ως εφικτή κάθε πράξη μετασχηματισμού που προβλέπεται από τους φορολογικούς νόμους και ιδίως από τον ν. 2166/93, ο οποίος τυγχάνει ευρύτατης εφαρμογής.

Το σύννομο της παραπάνω μετατροπής ή συγχώνευσης εταιρειών από την σκοπιά του εμπορικού δικαίου και ειδικότερα εφόσον δεν προβλέπεται εκ του νόμου η καθολική διαδοσχή, γεννά εύλογα ερωτήματα:

Απαιτείται η έκδοση νέων Διοικητικών αδειών και παραχωρήσεων; (στην γνήσια συγχώνευση προβλέπεται -άρθρο 75 κΝ 2190/20 ευθέως υποκατάσταση)
Απαιτείται η σύναψη νέων μισθωτηρίων σε συμβάσεις όπου η μετασχηματισθείσα εταιρεία ετύγχανε εκμισθώρια ή μισθώτρια ή απαιτείται η συναίνεση του εκμισθωτή, οταν το μισθωτήριο περιλαμβάνει απαγόρευση παραχώρησης της χρήσης του μισθίου;
Συνεχίζονται οι εκκρεμείς δίκες;
Συνεχίζονται άλλες διαρκείς συμβάσεις από την νέα εταιρεία χωρίς την συναίνεση του αντισυμβαλλομένου;
Συντελείται αναδοχή χρέους της συγχωνευθείσας εταιρείας εκ μέρους της συγχωνεύουσας ή εκ μετατροπής προερχομένης; Και με τι κόστος;
Είναι μια καταχρηστική συγχώνευση άκυρη;

Αμφισβητείται αν στην περίπτωση της καταχρηστικής συγχώνευσης επέρχονται τα αποτελέσματα της γνήσιας συγχώνευσης και ειδικότερα η καθολική διαδοχή²⁸.

Ενδεικτικά αναφέρονται: ΣτΕ 420/1977 ΝοΒ 1980/1288, ΑΠ 433/2005 ΔΕΕ 2006/624 (συγχώνευση επε με αε) ΑΠ 60/73, ΝΒ 73/748, ΕΑ 16/72, ΑΠ 584/86 ΕΕμπΔ 1987/399, ΕφΑθ 220/79 ΝοΒ 1980/100, ΠΟΛ ΠΡ ΘΕΣΣΑΛ 5144/2003 ΝΟΜΟΣ, ΜονΠρΚιλκ 293/1998 Αρμεν. 1999/696, ΜΠΡΚΑΛ 6/2004 (ΝΟΜΟΣ), ΠολΠρΑθ 9362/1990 ΕΕμπΔ 1991/442, ΜΠΙ 7/69 ΕΕΝ 69/169, ΜΠΘ 1492/72, ΕΕΔ 72/512, ΜΠρΠατρ 226/72, ΝοΒ 1972/789 Σημ. Ματσούκη, οι οποίες έχουν δεχθεί ότι η μεταβίβαση γίνεται με οιονεί καθολική διαδοχή.

Αντίθετες η ΕφΑθ 6444/85 ΕΕμπΔ 1986/486 και ΑρχΝ 1986/114 ΣτΕ 1176-1177/70 ΔΦΝ 1989/1919

Συμπερασματικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι:

Η κρατούσα στην επιστήμη άποψη είναι ότι είναι νομικώς αδύνατη η γνήσια συγχώνευση διαφορετικών εταιρικών τύπων μεταξύ τους. Επίσης κατά την ίδια άποψη το νομικό αυτό καθεστώς δεν διαφοροποιείται από τους φορολογικούς της συγχώνευσης νόμους, οι οποίοι δεν τροποποιούν, ως προς το θέμα αυτό τις διατάξεις του εταιρικού δικαίου²⁹.
Στην νομολογία, που είναι διχασμένη, συναντάμε αποφάσεις οι οποίες έχουν δεχθεί ότι και στην περίπτωση της καταχρηστικής μετατροπής και της καταχρηστικής συγχώνευσης επέρχεται οιονεί καθολική διαδοχή³⁰, αλλά και αντίθετες³¹.
Στην πράξη οι συναλλασσόμενοι με συμφωνία μεταξύ τους, εφαρμόζουν στην περίπτωση της καταχρηστικής συγχώνευσης τις διατάξεις που ισχύουν για τη γνήσια.
Στην πράξη η Εποπτεύουσα Αρχή δέχεται ως εφικτή κάθε πράξη μετασχηματισμού που προβλέπεται από τους φορολογικούς νόμους και ιδίως από τον ν. 2166/93, ο οποίος τυγχάνει ευρύτατης εφαρμογής. Έτσι, όπως παρατηρείται από τον Χ. Χρυσάνθη, στην πράξη, και πάλι, οι φορολογικοί νόμοι έχουν επιφέρει θεμελιώδη μεταβολή του εταιρικού δικαίου των μετασχηματισμών, η οποία μεταβολή, παρά τις δογματικές της αδυναμίες, που ορθά επισημαίνει η επιστήμη, έχει διευκολύνει αποφασιστικά τις οικείες συναλλαγές.
Σε κάθε περίπτωση, είναι αναγκαία η ρύθμιση των μετασχηματισμών όλων των μορφών εταιρικών επιχειρήσεων. Το γεγονός ότι η ελληνική νομοθεσία προβλέπει ειδικές περιπτώσεις μετασχηματισμών, που δεν εξαντλούν στην πράξη όλες τις δυνατές περιπτώσεις, συντελεί στο να πλανάται άμεσα το ερώτημα εάν θα πρέπει να επιτρέπεται η μετατροπή ενός εταιρικού τύπου σε άλλον χωρίς την ύπαρξη σχετικής νομοθετικής ρύθμισης (Παμπούκης, 1986; Σκαλίδης, 2007; κ.ά.) ή όχι (Γεωργακόπουλος, 1974; 1991; Πασσιάς, 1969; κ.ά.).
Είναι εμφανές ότι η μη ύπαρξη μιας απλής, ξεκάθαρης και ολοκληρωτικής νομοθετικής ρύθμισης δεν ευνοεί με κανένα τρόπο την ανάπτυξη των συναλλαγών.
Επίσης δεν δημιουργείται στους ενδιαφερομένους η ασφάλεια της ύπαρξης ουσιαστικών και λειτουργικών κανόνων εταιρικού δικαίου για την εύρυθμη ανάπτυξη των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων τους.

Θεωρείται ορθότερο, να αναγνωρισθεί στα μέρη η δυνατότητα αναλογικής εφαρμογής των κανόνων για την γνήσια συγχώνευση και στην καταχρηστική, εφόσον αυτά το επιλέγουν³².

Αντίστοιχα υποστηρίζεται³³ ότι είναι δυνατή η συγχώνευση προσωπικής εταιρείας σε ανώνυμη, κατ’ ανάλογη εφαρμογή των άρθρων 68 και 69 ΚΝ 2190/1920, αρκεί η μία από τις συγχωνευόμενες εταιρείες και οπωσδήποτε η μετά την συγχώνευση εταιρεία να είναι ανώνυμη. Αντί για απόφαση καταστατικής γενικής συνέλευσης θα απαιτηθεί τότε για την προσωπική εταιρεία, λόγω του ισχυρού προσωπικού δεσμού των μελών της, συμφωνία όλων των εταίρων και όχι μόνο απόφαση του εκπροσωπευτικού της οργάνου.

Τέλος θα πρέπει να αναφέρουμε ότι ο ν. 3777/2009 για τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις αναγνωρίζει τη συγχώνευση (διασυνοριακά) μεταξύ κεφαλαιουχικών εταιρειών, χωρίς να προβλέπει συγχώνευση μεταξύ αμιγών τύπων, ως τέτοιες δε θεωρεί:
α) την ανώνυμη εταιρεία (Α.Ε.), την εταιρεία περιορισμένης ευθύνης (Ε.Π.Ε.), την ετερόρρυθμη κατά μετοχές εταιρεία και την Ευρωπαϊκή Εταιρεία (SE) με έδρα στην Ελλάδα, και
β) την εταιρεία μετοχικού κεφαλαίου που διαθέτει νομική προσωπικότητα, κατέχει χωριστά περιουσιακά στοιχεία, τα οποία είναι και τα μόνα που καλύπτουν τυχόν οφειλές της εταιρείας.

Δημιουργείται λοιπόν το εξής εύλογο ερώτημα: Αν οι εθνικές εταιρίες είναι μη συγχωνεύσιμες κατά το ελληνικό δίκαιο (π.χ. μια ανώνυμη εταιρία με μια εταιρεία περιωρισμένης ευθύνης), πως προβλέπεται η δυνατότητα πραγματοποίησης μιας τέτοιας συγχώνευσης με μη επιλέξιμες αντίστοιχες εταιρίες άλλου κράτους μέλους.

Εξ άλλου το ΔΕΚ, όπως τονίζει και η εισηγητική έκθεση του παραπάνω νόμου, στην απόφαση «Sevic» (C-411/03 της 13.12.2005, ΔΕΕ 2006, 282, ΕΕμπΔ 2006, 346) (υπόθεση που αφορούσε στην ελευθερία εγκατάστασης δυνάμει των άρθρων 43, 48 ΣυνθΕΚ σε συνδυασμό με άρνηση καταχώρησης διασυνοριακής συγχώνευσης) έχει αναγνωρίσει ρητώς το δικαίωμα του «συγχωνεύειν» και του «συγχωνεύεσθαι» όλων αδιακρίτως των εταιρειών, προσωπικών και κεφαλαιουχικών, διασυνοριακά.

Συνεπώς και εξ αυτού του λόγου, θεωρείται ότι η εφαρμογή των κανόνων της γνήσιας συγχώνευσης σε όλους ανεξαιρέτους του τύπους εταιριών και σε συγχωνεύσεις διαφορετικών τύπων εταιριών μοιάζει να είναι επιβεβλημένη.

Ιωάννα Καραχάλιου, Δικηγόρος Αθηνών

Χ. Χρυσάνθης σε Δίκαιο Ανώνυμης εταιρείας τόμος όγδοος μετασχηματισμοί εταιρειών, σελ. 30 – 31
Shughart W. and Tollison R. (1984), «The random character of merger activity», The RAND Journal of Economics, 15(4).
Jean Chevalier “Οργάνωση και διοίκηση επιχειρήσεων” Βιβλιοθήκη Οικονομικών Επιστημών ΠΑΜΙΣΟΣ 1970, σελ. 273-4
History of Mergers and Acquisitions By: EconomyWatch 17 July 2010
Ανώνυμες εταιρείες, Δομικές εταιρικές μεταβολές σελ. 424
Ανώνυμες εταιρείες, Δομικές εταιρικές μεταβολές σελ. 425
ΕφΑθ 539/1970
Παμπούκη, Γνωμοδ. σε ΕπισκΕμπΔικ 1996/81, Μούζουλας Δίκαιο Ανωνύμων εταιρειών 2001 σελ. 103
Παμπούκη, Δίκαιο ανώνυμ,ης εταιρείας τεύχος Α, γ΄εκδ. Σάκκουλας Θεσσαλονίκη, 1991/179
Κιάντου – Παμπούκη, Συγχώνευση Εμπορικών εταιρειών 1963, σελ. 3, Β.Δούβλης Συγχώνευση Εμπορικών εταιρειών και θεωρία της επιχέιρησης σε μελέτες Εμπορικού και Ναυτικού Δικαίου 1986, σελ. 29
Κιάντου – Παμπούκη σελ. 39, Λουκόπουλος Γνωμοδ. εις ΕΕΝ 1968, σελ. 336, Πασσιάς σελ. 1063, Παμπούκης Γνωμοδ. σε ρμεν. 1971/769, Γεωργακόπουλος σελ. 473, ΕφΘεσ 225/29 σε Θ 1930/70, ΣτΕ 598?53 ΕΕμπΔ 1953/53, ΠΠρΑθ 2839/70 ΕΕμπΔ 1970/457, ΠΠρΘεσ 432/72 ΕΕμπΔ 1972/205, ΠΠρΘεσσ 154/1976 ΕΕμπΔ 1976/609
Δούβλης σελ, 29
Πασσιά σελ. 1134, Κ.Ρόκα Μετατροπή ΟΕ σε ΑΕ ΕΕμπΔ 1966/257, Μελέται Εμπ. Δικαίου τ 1 1971 σελ. 320, Γεωργακόπουλος σελ. 490, ΣτΕ 1176/70, Μον.Πρωτ. Πατρ. 226/1972 ΝοΒ 1972/789, ΕφΑθ 1480/1972 Αρμ. 1972/766
Κιάντου – Παμπούκη σελ. 17
Κιάντου Παμπούκη σελ. 41, Πασσιάς 116, Γεωργακόπουλος 451, ΑΠ 465/82 ΕΕμπΔ 1983
Ε. Περάκη, Η αλληλεξάρτηση εμπορικού και φορολογικού δικαίου ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ & ΕΤΑΙΡΙΩΝ, Τεύχος 7/2005/756
Χρυσάνθης, ΔικΑΕ, τόμος 8, 2001, Εισαγ. 66-89, 98 επ., ΝΣΚ 26/1994
Κιάντου σελ. 21, Δούβλης σελ. ….
Λεβαντής σελ. 1432 Το δίκαιο των εμπορικών εταιρειών τόμος τέταρτος
Καραβάς εγχ., 1962, παρ. 334,339
Κριμπάς, 158, Δούβλης σελ. 31
Κιάντου σελ. 23
Γεωργακόπουλος σελ. 457 σημ. 847
Γεωργακόπουλος, 1974
Κιάντου-Παμπούκη, 1961; Γεωργακόπουλος, 1996; Λιακόπουλος, 2000
Δρυλλεράκης, 1977, 1998 Τζουγανάτος, 1983
Μούζουλας, σελ. 102
Σ. Μούζουλας σε Δίκαιο ΑΕ τόμος ογδοος “μετασχηματισμοί εταιρειών, Νομική Βιβλιοθήκη 2004
Χ.Χρυσάνθης σε Δίκαιο της ανώνυμης εταιρείας, τόμος 8ος 2004, σελ. 59
ΑΠ 433/2005 ΔΕΕ 2006/624 (συγχώνευση επε με αε) ΑΠ 60/73, ΝΒ 73/748, ΕΑ 16/72, ΑΠ 584/86 ΕΕμπΔ 1987/399, ΕφΑθ 220/79 ΝοΒ 1980/100, ΠΟΛ ΠΡ ΘΕΣΣΑΛ 5144/2003 ΝΟΜΟΣ, ΜονΠρΚιλκ 293/1998 Αρμεν. 1999/696, ΜΠΡΚΑΛ 6/2004 (ΝΟΜΟΣ), ΠολΠρΑθ 9362/1990 ΕΕμπΔ 1991/442, ΜΠΙ 7/69 ΕΕΝ 69/169, ΜΠΘ 1492/72, ΕΕΔ 72/512, ΜΠρΠατρ 226/72, ΝοΒ 1972/789 Σημ. Ματσούκη
ΕφΑθ 6444/85 ΑρχΝ 1986/114, ΣτΕ 1176-1177/70 ΔΦΝ 1989/1919
Μούζουλας σελ. 102
Α.Αργυριάδης Ζητήματα συγχώνευσης εταιρειών ΕΕμπΔ 1984/548